Soru

Zorluk: ZorDarboğaz Analizi ve Kısıtlar Teorisi

Bir kamu savunma sanayii tesisinde, insansız hava araçları (İHA) için optik sensör üretim süreci ardışık olarak çalışan dört ana istasyondan oluşmaktadır. İstasyonların mevcut durumda tek vardiyadaki günlük maksimum işlem kapasiteleri sırasıyla şöyledir:

İstasyonİşlem AdımıGünlük Maksimum Kapasite
1. İstasyonOptik Mercek Hazırlık150 adet
2. İstasyonHassas İşleme ve Montaj90 adet
3. İstasyonElektronik Entegrasyon120 adet
4. İstasyonKalite ve Kalibrasyon Testi110 adet

Tesis yönetimi, Kısıtlar Teorisi'nin (Theory of Constraints) sürekli iyileştirme adımlarını uygulayarak öncelikle sistemdeki mevcut kısıtı tespit etmiş ve bu kısıtlı kaynağın kapasitesini yeni teknoloji yatırımıyla günlük 4040 adet artırmıştır.

Kısıtlar Teorisi'nin "kısıtın aşılması/kaldırılması (elevate)" ve ardından "başa dönülmesi (repeat)" ilkeleri dikkate alındığında; bu iyileştirme sonrasında tesisin yeni günlük maksimum üretim kapasitesi ile sistemdeki yeni kısıt (darboğaz) istasyonu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A
    Kapasite: 130 adet / Yeni Darboğaz: 2. İstasyon
  2. Kapasite: 110 adet / Yeni Darboğaz: 4. İstasyonCevap
  3. C
    Kapasite: 120 adet / Yeni Darboğaz: 3. İstasyon
  4. D
    Kapasite: 150 adet / Yeni Darboğaz: 1. İstasyon
  5. E
    Kapasite: 130 adet / Yeni Darboğaz: 4. İstasyon

Cevap

İyileştirme sonrası yeni kapasite 110 adet olup, yeni darboğaz 4. İstasyon'dur.
Kısıtlar Teorisi'nin (TOC) temel prensibi, ardışık bir süreçte zincirin gücünün en zayıf halkası (darboğaz) kadar olduğudur. Başlangıçta en yavaş adım 90 adetlik kapasiteyle 2. İstasyon'dur. TOC'nin sürekli iyileştirme adımları gereği bu kısıt aşılıp kapasitesi 130'a yükseltildiğinde, sistemdeki dengeler değişir. Yeni durumda kapasiteler sırasıyla 150, 130, 120 ve 110 olmuştur. 'Başa dön (Repeat)' adımı gereği sistem tekrar analiz edildiğinde, en düşük kapasiteli istasyonun artık 110 adet ile 4. İstasyon olduğu görülür. Darboğaz kaymıştır. Bu nedenle sistemin yeni maksimum günlük kapasitesi 110 adettir ve yeni kısıt 4. İstasyon'dur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç durumundaki darboğazı ve sistem kapasitesini tespit etme.
Mevcut kapasiteler: 150, 90, 120 ve 110. En düşük değere sahip olan 2. İstasyon (9090 adet) sistemin darboğazıdır. Sistemin mevcut kapasitesi 9090 adettir.
Ardışık üretim sistemlerinde tüm sistemin hızı, en yavaş çalışan (kapasitesi en düşük) istasyona (darboğaza) tabidir.
2
Kısıtlar Teorisi'nin 'kısıtın kapasitesini artırma' (elevate) adımını uygulama.
2. İstasyonun kapasitesi 4040 adet artırılır: 90+40=13090 + 40 = 130 adet.
Yönetim, sadece darboğaz olan istasyona yatırım yaparak sistemin genel akışını iyileştirmeyi hedeflemiştir.
3
Kısıtlar Teorisi'nin 'başa dön' (repeat) ilkesi gereği sistemi güncel değerlerle yeniden analiz etme.
Yeni kapasite durumları sırasıyla şöyledir: 1. İstasyon (150150), 2. İstasyon (130130), 3. İstasyon (120120) ve 4. İstasyon (110110).
Darboğazın kapasitesi artırıldığında, sistemdeki kısıt genellikle başka bir operasyona kayar; bu nedenle tüm sistem baştan değerlendirilmelidir.
4
Yeni sistem kapasitesini ve yeni darboğazı belirleme.
Güncel değerler içindeki en düşük kapasite 110110 adettir. Bu değer 4. İstasyon'a aittir. Dolayısıyla yeni darboğaz 4. İstasyon, yeni sistem kapasitesi ise 110110 adettir.
Sistem kapasitesi her zaman güncel darboğazın kapasitesine eşittir.

Anahtar Kavram

Kısıtlar Teorisinde Darboğazın Kayması ve Sistem Kapasitesi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla