Bir kamu sağlık kurumunun lojistik ve malzeme yönetim birimi, farklı önem derecelerine sahip tıbbi sarf malzemelerinin stok kontrolünü optimize etmek amacıyla Sürekli (Q) ve Periyodik (P) gözden geçirme sistemlerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Kurum, yüksek maliyetli ve hayati öneme sahip malzemeler ile düşük maliyetli rutin sarf malzemeleri için en uygun maliyet-etkinlik ve risk dengesini kurmayı hedeflemektedir.
Sürekli (Q) ve Periyodik (P) gözden geçirme sistemlerinin yapısal özellikleri ve emniyet stoku gereksinimleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ASürekli (Q) sistemde sipariş periyotları sabit, sipariş miktarları ise değişken olduğundan; bu sistem rutin ve düşük değerli malzemelerin yönetiminde daha etkindir.
- Periyodik (P) sistemde stoksuzluk riski hem gözden geçirme periyodu hem de tedarik süresi boyunca devam ettiği için, bu sistem Sürekli (Q) sisteme kıyasla daha yüksek emniyet stoku gerektirir.Cevap
- CYüksek maliyetli ve kritik malzemeler için Periyodik (P) sistemin tercih edilmesi, anlık stok izleme imkânı sunarak stok bulundurma maliyetlerini Q sistemine göre minimize eder.
- DSürekli (Q) sistemin en önemli operasyonel avantajı, aynı tedarikçiden sağlanan çok sayıda farklı malzemenin siparişlerini tek bir periyotta birleştirerek sipariş maliyetlerinden tasarruf sağlamasıdır.
- EPeriyodik (P) modelde siparişin tetiklenmesi eldeki stok miktarının önceden belirlenmiş yeniden sipariş noktasına düşmesiyle gerçekleşirken; Q modelinde bu işlem sabit zaman aralıklarında yapılır.
Cevap
Periyodik (P) sistemde stoksuzluk riski hem gözden geçirme periyodu hem de tedarik süresi boyunca devam ettiği için, bu sistem Sürekli (Q) sisteme kıyasla daha yüksek emniyet stoku gerektiren sistemdir.
Doğru ifade, Periyodik (P) sistemin Sürekli (Q) sisteme kıyasla daha yüksek emniyet stoku gerektirdiğini belirten seçenektir. Sürekli (Q) sistemde stoklar her işlem sonrasında anlık olarak izlenir ve stok düzeyi Yeniden Sipariş Noktasına (ROP) düştüğü an hemen sipariş verilir. Bu yüzden Q sisteminde stoksuzluk riski yalnızca sipariş verildikten sonra malın fiziken depoya girmesine kadar geçen 'tedarik süresi' (L) boyunca mevcuttur. Diğer taraftan, Periyodik (P) sistemde stoklar sadece önceden belirlenmiş T zaman aralıklarında kontrol edilir. İki kontrol noktası arasında ani bir talep artışıyla stoksuz kalınsa dahi, bu durum bir sonraki periyot sonuna kadar fark edilemez. Bu yapısal durum sebebiyle P sisteminde stoksuzluk riski 'gözden geçirme periyodu + tedarik süresi' (T+L) boyunca devam eder. Artan bu risk süresini telafi edebilmek için işletmeler P sisteminde yapısal olarak daha fazla emniyet stoku bulundurmak zorundadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sürekli (Q) ve Periyodik (P) Stok Kontrol Sistemlerinde Risk Dönemleri ve Emniyet Stoku Karşılaştırması