Soru

Zorluk: OrtaKapasite Kullanım Oranı ve Verimlilik Ölçümü

Bir büyükşehir belediyesine ait halk ekmek fabrikasının üretim kapasitesine ilişkin veriler aşağıda verilmiştir:

* Makinelerin hiçbir duruş, arıza veya bakım süresi dikkate alınmadan 2424 saat kesintisiz çalışması varsayımıyla hesaplanan günlük maksimum üretim miktarı: 150.000150.000 adet
* Makine bakımları, personel dinlenme molaları ve vardiya değişimleri gibi normal çalışma koşulları dikkate alındığında hedeflenen günlük üretim miktarı: 120.000120.000 adet
* Fabrikanın son bir aylık dönemdeki günlük ortalama fiilî üretimi: 96.00096.000 adet

Buna göre, fabrikanın kapasite kullanım oranı ve etkinlik oranı sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A
    %80\%80 ve %64\%64
  2. B
    %80\%80 ve %80\%80
  3. %64\%64 ve %80\%80Cevap
  4. D
    %64\%64 ve %64\%64
  5. E
    %36\%36 ve %20\%20

Cevap

Kapasite Kullanım Oranı %64\%64, Etkinlik Oranı %80\%80 olmalıdır.
Üretim sistemlerinde temel performans metriklerinden olan Kapasite Kullanım Oranı, gerçekleşen (fiilî) üretimin teorik (tasarım) kapasitesine bölünmesiyle bulunur (96.000/150.000=%6496.000 / 150.000 = \%64). Etkinlik oranı ise gerçekleşen üretimin etkin (pratik) kapasiteye bölünmesiyle bulunur (96.000/120.000=%8096.000 / 120.000 = \%80). İstenen sıralama 'kapasite kullanım oranı ve etkinlik oranı' şeklinde olduğundan, doğru değerler sırasıyla %64\%64 ve %80\%80'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen kapasite türlerini ve miktarlarını tanımlama
Teorik Kapasite = 150.000150.000 adet, Etkin Kapasite = 120.000120.000 adet, Gerçekleşen Üretim = 96.00096.000 adet.
Doğru formülleri uygulayabilmek için hangi verinin hangi kapasite türüne ait olduğunu belirlemek gerekir.
2
Kapasite Kullanım Oranını (KKO) hesaplama
KKO = (Gerçekleşen Üretim / Teorik Kapasite) x 100 = (96.000/150.00096.000 / 150.000) x 100 = %64\%64
Kapasite kullanım oranı, işletmenin maksimum potansiyelinin (teorik kapasitenin) ne kadarını kullanabildiğini gösterir.
3
Etkinlik Oranını hesaplama
Etkinlik Oranı = (Gerçekleşen Üretim / Etkin Kapasite) x 100 = (96.000/120.00096.000 / 120.000) x 100 = %80\%80
Etkinlik oranı, makul koşullar altında beklenen performansın (etkin kapasitenin) yüzde kaçına ulaşıldığını ölçer.

Anahtar Kavram

Kapasite Türleri ve Performans Ölçümü
Bu soruyu puanla