Temettü Politikası

46 soru

Soru 41Soru

İhracat odaklı üretim yapan bir tekstil firması, kapasite artırımı amacıyla önümüzdeki yıl için 50.000.000 TL50.000.000 \text{ TL} tutarında yeni bir yatırım planlamaktadır. İşletmenin hedef sermaye yapısı %55\%55 yabancı kaynak ve %45\%45 özkaynak şeklinde belirlenmiştir. Cari dönemde işletmenin elde ettiği net kâr 32.000.000 TL32.000.000 \text{ TL}'dir.

İşletme, kâr dağıtım kararlarında 'artık (residual) temettü politikasını' tavizsiz bir biçimde uyguladığına göre, ortaklarına dağıtacağı toplam temettü tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.500.000 TL9.500.000 \text{ TL}

Cevap

İşletmenin dağıtacağı toplam temettü tutarı 9.500.000 TL9.500.000 \text{ TL} olmalıdır.
Artık (residual) temettü teorisine göre, işletme öncelikle yapacağı yatırımları hedef sermaye yapısına uygun bir şekilde içeride tuttuğu kârlar ile finanse etmeli, ardından arta kalan bir tutar olursa bunu temettü olarak dağıtmalıdır. İşletmenin 50.000.000 TL50.000.000 \text{ TL}'lik yatırım bütçesinin hedef sermaye yapısına göre %45\%45'lik kısmı özkaynaklarla karşılanmalıdır. Bu da 22.500.000 TL22.500.000 \text{ TL}'lik bir özkaynak (dağıtılmayan kâr) ihtiyacı doğurur. İşletmenin elde ettiği 32.000.000 TL32.000.000 \text{ TL} net kârdan, yatırım için gereken 22.500.000 TL22.500.000 \text{ TL} ayrıldığında, geriye dağıtılabilecek 9.500.000 TL9.500.000 \text{ TL} artık temettü kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Planlanan yatırım bütçesinin özkaynak ile finanse edilecek kısmını hesaplayın.
50.000.000 TL×%45=22.500.000 TL50.000.000 \text{ TL} \times \%45 = 22.500.000 \text{ TL}
Artık temettü politikasına göre, yeni yatırımlar öncelikle hedef sermaye yapısına uygun olarak dağıtılmayan kârlarla (özkaynaklarla) finanse edilmelidir.
2
Net kârdan, yatırım için ayrılması gereken özkaynak tutarını çıkararak dağıtılabilir artık (residual) temettü tutarını bulun.
32.000.000 TL22.500.000 TL=9.500.000 TL32.000.000 \text{ TL} - 22.500.000 \text{ TL} = 9.500.000 \text{ TL}
Yatırımın özkaynak ihtiyacı karşılandıktan sonra geriye kalan (artan) kâr tutarı, ortaklara temettü olarak dağıtılır.

Anahtar Kavram

Artık (Residual) Temettü Politikası ve Hedef Sermaye Yapısı
Soru 42Soru

Hızlı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren bir gıda işletmesinin ilgili yıla ait net kârı 10.000.000 TL10.000.000 \text{ TL}'dir. İşletme yönetimi, önümüzdeki yıl için toplam 12.000.000 TL12.000.000 \text{ TL} tutarında yeni bir yatırım bütçesi planlamaktadır. İşletmenin hedef sermaye yapısı %40\%40 yabancı kaynak ve %60\%60 özkaynaktan oluşmaktadır.

İşletmenin yatırımlarını finanse ederken artık (residual) temettü politikasını benimsediği varsayıldığında, ortaklarına dağıtacağı toplam temettü tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.800.000 TL2.800.000 \text{ TL}

Cevap

İşletmenin dağıtacağı temettü tutarı 2.800.000 TL2.800.000 \text{ TL} olmalıdır.
Artık (residual) temettü politikasına göre, işletme yeni yatırımlarını finanse ederken öncelikle hedef sermaye yapısına uymalıdır. Yatırım bütçesi 12.000.000 TL12.000.000 \text{ TL} ve hedef özkaynak oranı %60\%60 olduğuna göre, yatırımların özkaynakla karşılanması gereken kısmı 12.000.000×0,60=7.200.000 TL12.000.000 \times 0,60 = 7.200.000 \text{ TL}'dir. İşletmenin 10.000.000 TL10.000.000 \text{ TL} net kârı bulunduğundan, bu kârdan ilgili özkaynak ihtiyacı düşüldüğünde geriye kalan 10.000.0007.200.000=2.800.000 TL10.000.000 - 7.200.000 = 2.800.000 \text{ TL} ortaklara temettü olarak dağıtılır.

Adım Adım Çözüm

1
Özkaynak ile finanse edilecek yatırım tutarının hesaplanması
12.000.000×%60=7.200.000 TL12.000.000 \times \%60 = 7.200.000 \text{ TL}
Artık (residual) temettü politikasına göre, yeni yatırımların öncelikle hedef sermaye yapısındaki oranlara uygun olarak işletme içi fonlarla (özkaynak) finanse edilmesi gerekir.
2
Dağıtılabilir temettü tutarının bulunması
10.000.0007.200.000=2.800.000 TL10.000.000 - 7.200.000 = 2.800.000 \text{ TL}
Net kârdan, yatırımlar için gereken özkaynak payı düşüldükten sonra kalan (artık) tutar ortaklara temettü olarak dağıtılır.

Anahtar Kavram

Artık (Residual) Temettü Politikasına Göre Temettü Hesaplaması
Soru 43Soru

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) düzenlemelerine tabi, borsada işlem gören bir anonim şirketin nakit kâr payı (temettü) dağıtım süreci; ilan tarihi, temettü hariç tarih (ex-dividend), kayıt tarihi ve ödeme tarihi olmak üzere birbirini izleyen aşamalardan oluşmaktadır.

Bu süreçteki işleyiş ve işlemlerin şirketin finansal yapısına etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketin net çalışma sermayesindeki azalış ve özkaynaklarındaki daralma, piyasa fiyatının da düzeltildiği temettü hariç (ex-dividend) tarihte muhasebe kayıtlarına yansıtılarak kesinleşir.

Cevap

Şirketin net çalışma sermayesindeki azalış ve özkaynaklarındaki daralmanın, piyasa fiyatının da düzeltildiği temettü hariç (ex-dividend) tarihte muhasebeleştiğini iddia eden ifade yanlıştır.
Yanlış olan ifade, şirketin net çalışma sermayesindeki azalış ve özkaynaklarındaki daralmanın temettü hariç (ex-dividend) tarihte kesinleştiğini savunan seçenektir. Gerçekte, genel kurulda kâr dağıtım kararı onaylandığında (ilan tarihi), temettü borcu tahakkuk eder ve dağıtılacak tutar özkaynaklardan kısa vadeli yabancı kaynaklara aktarılır. Borçlardaki bu artış, net çalışma sermayesini ilan tarihinde azaltır. Temettü hariç tarih ise şirketin muhasebe defterlerinde değil, borsadaki piyasa fiyatında brüt temettü kadar düzeltme yapılan ve yeni alıcılar için temettü hakkının bulunmadığı piyasa işlem gününü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Temettü sürecindeki tarihlerin finansal tablolara etkisini analiz et.
İlan tarihinde (karar alındığında) dağıtılacak kâr, özkaynaklardan çıkarılıp kısa vadeli borçlara (ortaklara borçlar) yazılır. Bu durum net çalışma sermayesini (Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar) anında azaltır.
Muhasebenin tahakkuk esası gereği, şirketin nakit ödeme yükümlülüğü kesinleştiği an kayıtlara alınmalıdır.
2
Temettü hariç tarihin (ex-dividend) işlevini ve piyasa etkisini değerlendir.
Temettü hariç tarih, borsada hisse senedinin temettüsüz işlem görmeye başladığı ve referans fiyatının brüt temettü kadar düştüğü işlem günüdür.
Bu tarih şirket bilançosunu değil, piyasa fiyatlamasını ve yatırımcının o anki alım-satım hakkını belirler.
3
Seçeneklerdeki ifadelerle tarihlerin kavramsal işlevlerini karşılaştır.
Özkaynak ve çalışma sermayesi azalışının temettü hariç tarihte olduğunu söyleyen ifadenin, muhasebe kayıt kurallarıyla çeliştiği tespit edilir.
Finansal yapıdaki daralma ilan tarihinde başlar, nakit çıkışı ödeme tarihinde gerçekleşir; temettü hariç tarihinde bilançoda doğrudan yeni bir yansıma olmaz.

Anahtar Kavram

Temettü Dağıtım Tarihlerinin Muhasebe ve Piyasa Etkileri
Soru 44Soru

Borsa İstanbul'da işlem gören ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemelerine tabi bir anonim şirketin Olağan Genel Kurul toplantısında; Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca ayrılması zorunlu birinci tertip yasal yedek akçeler ayrıldıktan sonra, kalan net dağıtılabilir dönem kârı üzerinden pay sahiplerine birinci temettü dağıtılması onaylanmış ve dağıtım takvimi kamuoyu ile paylaşılmıştır.

Pay piyasasında takas işleminin T+2T+2 gününde gerçekleştiği kuralı ve temettü dağıtım aşamaları dikkate alındığında, sürecin işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir yatırımcının ilan edilen nakit temettü ödemesinden yararlanabilmesi için, hisse senedini en geç temettü hariç tarihten (ex-dividend date) bir önceki işlem gününde portföyüne katmış olması şarttır.

Cevap

Yatırımcının nakit temettü ödemesinden yararlanabilmesi için, hisse senedini en geç temettü hariç tarihten bir önceki işlem gününde portföyüne katmış olması şartını belirten ifade doğrudur.
Temettü dağıtım sürecinde 'temettü hariç tarih' (ex-dividend date), hisse senedinin üzerinde taşıdığı temettü hakkından ayrıştırılarak işlem görmeye başladığı ilk iş günüdür. Bu bağlamda, bir şirketin dağıtacağı birinci temettüden (kâr payından) pay alabilmek için yatırımcının hisse senedine ilişkin alım işlemini en geç temettü hariç tarihten bir önceki işlem gününde gerçekleştirmiş olması gereklidir. Bu tarihte veya sonrasında alınan hisse senetleri temettü hakkı olmaksızın el değiştirdiği için yatırımcıya nakit kâr payı hakkı doğurmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Temettü dağıtım takvimindeki tarihlerin işlevlerini analiz et.
İlan tarihi kararın duyurulduğu, temettü hariç tarih hissenin temettüsüz işlem görmeye başladığı, kayıt tarihi listelerin netleştiği, ödeme tarihi ise nakdin aktarıldığı tarihtir.
Her bir aşamanın hukuki ve finansal sonucunu bilmek seçenekleri elemek için gereklidir.
2
Borsa İstanbul'daki T+2T+2 takas kuralının kayıt tarihi ile ilişkisini değerlendir.
Kayıt tarihinde (record date) Merkezi Kayıt Kuruluşu'ndaki listede yer alabilmek için, takasın T+2T+2 gün sürdüğü piyasada alımın kayıt tarihinden 22 iş günü önce tamamlanması gerekir.
Yatırımcının ne zaman hissedar vasfı kazandığını hesaplamak için takas süresi zorunludur.
3
Temettü hariç tarih (ex-dividend date) ile alım zamanlaması arasındaki kuralı uygula.
Hisse senedini temettü hariç günde almak temettü hakkı sağlamaz. Temettü alabilmek için alım yapılabilecek son gün, temettü hariç tarihten bir önceki işlem günüdür.
Temettü hakkının hisseye bağlı olduğu son işlem gününün tespit edilmesi.

Anahtar Kavram

Temettü Dağıtım Takvimi ve Ex-Dividend (Temettü Hariç) Etkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 45Soru

İdeal piyasa koşullarının geçerli kabul edildiği bir senaryoda, Zeta Endüstriyel Sistemler A.Ş., her yıl düzenli olarak gerçekleştirdiği nakit kâr payı ödemelerini tamamen durdurma kararı almıştır. Şirket bu hamlesiyle, yaratılan içsel fonları doğrudan net bugünkü değeri pozitif olan yeni bir yeşil enerji yatırımına aktaracaktır. İşletmenin mevcut sermaye maliyeti ve kabul edilen proje dışındaki risk profili sabit kalmaktadır.

Modigliani ve Miller'ın (M&M) temettü ilgisizliği yaklaşımı temel alındığında, bu finansman ve yatırım politikasının firma değeri üzerindeki net etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma değeri, kâr payı politikasındaki bu köklü değişiklikten bağımsızdır; yalnızca kabul edilen yeşil enerji yatırımının sağlayacağı pozitif net bugünkü değer kadar artacaktır.

Cevap

Firma değeri, kâr payı politikasındaki bu köklü değişiklikten bağımsızdır; yalnızca kabul edilen yeşil enerji yatırımının sağlayacağı pozitif net bugünkü değer kadar artacaktır.
Modigliani ve Miller'ın (M&M) temettü ilgisizliği teorisine göre, mükemmel sermaye piyasası koşullarında bir firmanın piyasa değeri yalnızca yatırım politikasının kârlılığına ve varlıkların yaratacağı serbest nakit akışlarına bağlıdır. Kârın ortaklara nakit olarak dağıtılması veya şirket bünyesinde tutularak yeni bir yatırıma yönlendirilmesi toplam firma değerini değiştirmez. Bu senaryoda firmanın değeri, sadece kabul edilen yeni yeşil enerji yatırımının yaratacağı pozitif net bugünkü değer oranında artış gösterecektir.

Adım Adım Çözüm

1
M&M temettü ilgisizliği teorisinin temel varsayımlarını hatırlamak
Teorinin vergi, işlem maliyeti ve asimetrik bilginin olmadığı mükemmel piyasa koşullarına dayandığı tespit edilir.
Seçeneklerdeki çeldiricileri elemek için teorinin geçerli olduğu analitik çerçevenin sınırlarının belirlenmesi gerekir.
2
Yatırım ve temettü kararlarının ayrıştırılmasını analiz etmek
M&M yaklaşımına göre firma değerini belirleyen temel unsurun kâr dağıtım kararları değil, firmanın yatırım politikasının kârlılığı olduğu görülür.
Soruda bahsedilen kâr payı kesintisinin işletmenin değeri üzerinde bağımsız bir etki yaratmadığını kanıtlamak için bu adım uygulanır.
3
Yeni projenin firma değerine etkisini değerlendirmek
Pozitif net bugünkü değere (NBD) sahip projenin kabul edilmesi, kâr payı politikasından bağımsız olarak firmanın toplam piyasa değerini proje NBD'si kadar artıracaktır.
Senaryodaki değer artışının kaynağının doğru tanımlanması gerekir.

Anahtar Kavram

Temettü İlgisizliği (M&M) Teorisi ve Yatırım Politikasının Önceliği
Soru 46Soru

Geleneksel finansal yaklaşımlara eleştirel bir bakış açısı getiren Modigliani-Miller (M&M) yaklaşımı, firma değerinin temel belirleyicilerini katı varsayımlar altında yeniden tanımlamıştır. Bu bağlamda, tam sermaye piyasaları (perfect capital markets) normlarının bütünüyle işlediği bir düzende faaliyet gösteren ve mevcut kârlı yatırım projelerini tamamen otofinansman (dağıtılmayan kârlar) yoluyla fonlayan bir işletme, radikal bir politika değişikliğine giderek elde ettiği kârın tamamını hissedarlarına nakit temettü olarak dağıtma ve söz konusu yatırım projeleri için gereken fonu eşzamanlı olarak piyasaya yeni hisse senedi ihraç ederek karşılama kararı almıştır.

Bu senaryoda, M&M Temettü İlgisizliği Teorisi'ne göre işletmenin toplam piyasa değerinde yaşanacak değişim ve bu durumun teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin piyasa değeri değişmez; çünkü firma değerini belirleyen asıl unsur yatırım politikasıdır ve ödenen temettü tutarı, yeni hisse ihracı nedeniyle eski hisselerin değerinde oluşacak düşüşle matematiksel olarak tam telafi edilir.

Cevap

İşletmenin piyasa değerinin değişmeyeceğini, çünkü değerin tamamen yatırım politikasına bağlı olduğunu ve temettünün hisse fiyatındaki düşüşle telafi edildiğini belirten seçenektir.
Modigliani-Miller (M&M) temettü ilgisizliği teorisine göre, tam sermaye piyasalarında (vergisiz, işlem maliyetsiz, simetrik bilgili piyasalar) bir firmanın değeri yalnızca yatırım kararlarının (varlıklarının yaratacağı beklenen nakit akışlarının) net bugünkü değerine bağlıdır. Şirketin kârını dağıtmayıp yatırımlarında kullanması ile kârı dağıtıp yatırımları için yeni hisse senedi ihraç etmesi arasında fark yoktur. İkinci senaryoda hissedarlar nakit temettü alarak sevinirler; ancak yeni hisse ihracı nedeniyle sahip oldukları mevcut hisselerin piyasa fiyatı tam olarak dağıtılan temettü tutarı kadar düşer. Dolayısıyla, hissedarın toplam serveti (Nakit Temettü + Yeni Hisse Fiyatı) ve firmanın toplam piyasa değeri hiçbir şekilde değişmez. Değeri yaratan tek şey firmanın sürdürdüğü kârlı yatırım projeleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen teorik çerçevenin (M&M Temettü İlgisizliği Teorisi) temel varsayımlarını belirlemek.
Tam sermaye piyasası varsayımlarının geçerli olduğu tespit edilir; yani piyasada vergi, işlem maliyeti ve asimetrik bilgi yoktur.
Teorinin hangi kısıtlar altında çalıştığını bilmek, gerçek dünyadaki vergi veya sinyal etkilerini eleyebilmek için gereklidir.
2
Şirketin yatırımlarında bir değişiklik olup olmadığını analiz etmek.
Şirket mevcut kârlı projelerine devam etmekte, yalnızca bu projelerin finansman yöntemini (otofinansman yerine yeni pay ihracı) değiştirmektedir.
M&M modelinde firma değerini belirleyen yegâne unsurun yatırım kararları (varlıkların nakit yaratma gücü) olmasındandır.
3
Temettü dağıtımının ve eşzamanlı yeni pay ihracının firma değerine teorik etkisini sentezlemek.
Dağıtılan temettü hissedara anlık bir nakit girişi sağlasa da, şirketten çıkan nakit ve yeni ihraç edilen hisselerin yarattığı arz artışı nedeniyle mevcut hisselerin değeri tam olarak ödenen temettü kadar düşer.
Yatırım politikası sabitken finansman yapısındaki değişimin hissedar servetinde net bir değişim yaratmayacağını ispatlamak içindir.

Anahtar Kavram

Temettü İlgisizliği (M&M) Teorisi ve Tam Sermaye Piyasaları Varsayımları
ÖncekiSayfa 3 / 3
Temettü Politikası Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 3 | Examkin