Hareket Ekonomisi Prensipleri ve Therbligler

Bir üretim işletmesinde montaj hattındaki bir iş istasyonunun verimliliğini artırmak amacıyla hareket etüdü yapılmaktadır. İnceleme sonucunda; operatörün el aletlerini masanın uzak bir köşesinden uzanarak aldığı, montaj işlemi sırasında bir eliyle ana parçayı sabit tutarken diğer eliyle parçaları taktığı ve bitmiş ürünleri arkasındaki kasaya koymak için gövdesini sürekli döndürdüğü tespit edilmiştir.

Bu gözlemler doğrultusunda, iş istasyonunda 'hareket ekonomisi prensipleri'ne uygun olarak aşağıdakilerden hangisinin yapılması beklenmez?

Bir e-ticaret deposunun sipariş hazırlama istasyonunda yapılan analizde, personelin farklı boyutlardaki ambalajları karışık bir yığın içerisinden bulmaya çalıştığı ve bu işlem sırasında çalışma masasının dışına doğru sık sık uzanmak zorunda kaldığı gözlemlenmiştir. Bu durumu düzeltmek için ambalajlar, personelin her iki elinin normal uzanma mesafesinde (kavrama yayı içinde) olacak biçimde, eğimli çekmecelere tasnif edilerek yerleştirilmiştir.

Bu ergonomik iyileştirme uygulaması, hareket ekonomisi prensiplerinin hangi alt sınıflandırmasına girmektedir ve yapılan müdahale ile öncelikle hangi etkisiz (verimsiz) Therblig hareketinin tamamen elimine edilmesi amaçlanmıştır?

Bir kamu kurumunun arşiv dijitalleştirme biriminde, evrak tarama işlemlerinin verimliliğini artırmak amacıyla iş etüdü uzmanları tarafından aşağıdaki düzenlemeler hayata geçirilmiştir:

I. Taranan evrakların memur tarafından el ile alınıp istiflenmesi yerine, tarayıcıdan çıkan evrakların yerçekimi yardımıyla masanın yanındaki eğimli bir oluktan kayarak tasnif sepetine düşmesi sağlanmıştır.
II. Evraklar üzerindeki zımba tellerinin sökülmesi işleminde ellerin yükünü hafifletmek amacıyla, parmak yerine ayakla basılarak çalışan masa tipi özel bir zımba sökücü aparat tasarlanmıştır.
III. Memurun evrakı tarayıcıya yerleştirirken ve alırken kollarının yaptığı hareket rotası; keskin yön değişiklikleri barındırmayacak şekilde sürekli, akıcı ve kavisli yörüngeler olarak düzeltilmiştir.

Uygulanan bu üç düzenlemenin, hareket ekonomisi prensiplerinin temel sınıflandırmasındaki yeri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir hava yolu şirketinin bagaj teslim (check-in) kontuarında görevli personelin etiketleme süreci mikro hareket (Therblig) analiziyle incelenmiştir. Personelin standart bir işlem sırasında yaptığı temel hareketler sırasıyla şöyledir:

I. Rulo halindeki bagaj etiketlerine elini götürmesi
II. Etiketi parmaklarıyla kavraması
III. Etiketi valizin kulpuna geçirebilmek için uygun yönü ve açıyı ayarlaması
IV. Etiketi kulp etrafından dolaştırarak iki ucunu birbirine yapıştırması

Frank ve Lillian Gilbreth tarafından geliştirilen Therblig analizine göre, bu hareketlerden hangisi "değer yaratmayan (etkisiz)" grupta yer alır ve hareket ekonomisi prensipleri gereği çalışma sisteminde yapılacak bir tasarımsal iyileştirmeyle (örneğin kılavuz aparatlar kullanılarak) ortadan kaldırılması hedeflenir?

Bir adli tıp laboratuvarında DNA izolasyon solüsyonu hazırlayan bir uzman biyoloğun çalışma döngüsü mikro-hareket analizi ile incelenmektedir.
Analiz raporunda şu bulgulara yer verilmiştir:
I. Uzman, sol eliyle ependorf tüpünü havada sıkıca kavrayıp işlem bitene kadar sabit tutarken, sağ eliyle mikropipet yardımıyla tüpe hassas reaktif damlatmaktadır.
II. Mikropipet ucu, çalışma tezgahının arka kısmında farklı ebatlardaki uçların karışık halde bulunduğu bir kutunun içinden her döngüde gözle seçilerek alınmaktadır.

Süreci iyileştirmek isteyen etüt uzmanları, işlemler sırasında tüpün yerleştirilebileceği bir sabitleyici stand (tüp rack'ı) kullanımını standartlaştırmışlardır.

Gilbreth'in hareket ekonomisi yaklaşımına göre, sabitleyici stand kullanılmasıyla yalnızca I. bulguda tespit edilen verimsizliğin giderilmesi için hangi hareket ekonomisi prensibi sınıfının gereği yerine getirilmiş olur ve bu sayede sistemden elenmesi sağlanan etkisiz (verimsiz) Therblig aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir savunma sanayisi işletmesinin elektronik kart test istasyonunda gerçekleştirilen mikro-hareket analizinde şu bulguya rastlanmıştır:

"Operatör, test edilecek olan elektronik kartı sol eliyle havada sabit bir açıda desteklemekte ve ölçüm süresince o pozisyonda muhafaza etmektedir. Sağ eliyle ise test problarını kart üzerindeki ilgili noktalara temas ettirerek değerleri okumaktadır. Sol el, bu süreç boyunca kartın düşmesini engellemek dışında ürüne hiçbir katma değer sağlamamaktadır."

Buna göre, operatörün sol elinin gerçekleştirdiği etkisiz (verimsiz) Therblig hareketi ile bu durumu ortadan kaldırmak için başvurulması gereken hareket ekonomisi prensibi sınıfı aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Bir fabrikanın montaj hattında çalışan bir operatörün işlemleri, iş etüdü uzmanı tarafından mikro hareket (Therblig) analiziyle incelenmiştir. Yapılan gözlemde; operatörün işlem görecek ana parçayı sol eliyle bir mengene gibi kavrayıp sabit tuttuğu, sağ eliyle karışık bir alet kutusu içinden uygun cıvatayı gözüyle tarayarak ayırdığı ve cıvatayı sıkmadan önce işlem sırasını zihninden geçirdiği tespit edilmiştir. İş etüdü uzmanı, hareket ekonomisi prensipleri gereği bu süreçteki değer yaratmayan 'etkisiz (verimsiz)' hareketleri; aparat kullanımı, 5S ve iş yeri düzenlemesiyle ortadan kaldırmayı raporlamıştır.

Buna göre, aşağıda verilen Therblig hareketlerinden hangisi, uzmanın tamamen ortadan kaldırmayı hedeflediği 'etkisiz' hareketler arasında yer almaz ve doğrudan işi ilerleten 'etkili' bir hareket olarak kabul edilir?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) evrak kayıt biriminde görevli bir memurun günlük çalışma rutini, bir iş etüdü uzmanı tarafından incelenmiş ve şu gözlemler kaydedilmiştir:

I. Memur, farklı türdeki matbu formları çekmecesinde karışık bir şekilde muhafaza etmekte ve her işlemde uygun formu bulmak için dosyaları tek tek gözden geçirmektedir.
II. Formu doldururken kağıdın masada kaymasını engellemek amacıyla sürekli olarak sol eliyle kağıdın üzerine baskı uygulamaktadır.
III. Sık kullandığı onay kaşesi ve zımbayı masasının sağ üst köşesinde, kolunu omuzdan itibaren tam gergin hale getirerek ulaşabileceği uzak bir noktada tutmaktadır.

Bu gözlemlerin, hareket ekonomisi prensipleri ve mikro hareket (Therblig) analizi kapsamında değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğüne bağlı bir tasfiye işletmesinde, el konulan elektronik eşyaların envanter kayıt süreci iş etüdü uzmanlarınca incelenmiştir. Mevcut yöntemde, kayıt memurunun sol eliyle cihazı işlem süresince havada ve belirli bir açıda sabit tuttuğu, sağ eliyle ise barkod okutma ve mühürleme işlemlerini gerçekleştirdiği gözlemlenmiştir. Sol elin sürekli statik yük altında kalması nedeniyle oluşan yorgunluğu ve verim kaybını önlemek amacıyla, masaya entegre edilen ayak pedalı kontrollü ve çok eksenli bir bağlama aygıtı (fikstür) kullanıma alınmıştır.

Bu ergonomik iyileştirme müdahalesinin, 'Hareket Ekonomisi Prensipleri' sınıflandırmasındaki yeri ve tamamen ortadan kaldırılmasını hedeflediği verimsiz (etkisiz) Therblig hareketi aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Bir kamu kurumu laboratuvarında kan numunelerini analiz cihazına yerleştiren bir teknikerin çalışma döngüsü, mikro-hareket (Therblig) analiziyle incelenmektedir. Analiz sonucunda, teknikerin hareketleri "etkili (üretken)" ve "etkisiz (üretken olmayan)" olarak sınıflandırılmıştır. Etkisiz hareketler, işin tamamlanmasına doğrudan değer katmayan ve çalışma yerinin veya yönteminin iyileştirilmesiyle ortadan kaldırılması hedeflenen hareketlerdir.

Buna göre, teknikerin gerçekleştirdiği aşağıdaki eylemlerden hangisi Therblig analizine göre işe doğrudan değer katan "etkili (üretken)" bir harekettir?

Hareket etüdünün temelini oluşturan ve Gilbreth çifti tarafından tanımlanan Therblig hareketlerinden biri; bir nesnenin rengi, boyutu, kalitesi veya diğer fiziksel özelliklerinin belirlenen standartlara uyup uymadığını gözle veya çeşitli duyu organlarıyla kontrol etme eylemini ifade eder. Örneğin, üretilmiş olan bir parçanın yüzeyinde pürüz olup olmadığının operatör tarafından elle veya gözle doğrulanması bu hareket kapsamında değerlendirilir.

Buna göre, özellikleri ve örneği verilen temel Therblig hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) trafik levhası bakım-onarım istasyonunda görevli bir operatörün çalışma döngüsü iş etüdü uzmanları tarafından incelenmektedir.

Mevcut durumda operatör, her montaj işleminden sonra kullandığı havalı matkabı çalışma tezgahının üzerinde rastgele bir noktaya bırakmaktadır. Bir sonraki levhaya geçtiğinde; matkabı tezgah üzerinde gözleriyle tarayarak bulmakta, elini uzatıp almakta ve sapından doğru bir şekilde kavramak için matkabı elinde çevirerek uygun açıya getirmektedir.

İş etüdü uzmanı, bu verimsizliği gidermek amacıyla matkabı tam işlemin yapılacağı noktanın hemen üzerinde asılı tutan ve bırakıldığında otomatik olarak yukarı çekilip bir sonraki kullanım için doğru açıda (sapı operatöre dönük) hazır beklemesini sağlayan bir "yaylı askı (balanser)" sistemi kurmuştur.

Buna göre, kurulan yaylı askı sistemi ile operatörün çalışma döngüsündeki hangi etkisiz (verimsiz) Therblig hareketleri ortadan kaldırılmış ve hareket ekonomisinin hangi temel kuralı doğrudan uygulanmıştır?