Bir kamu kurumu, sunduğu dijital hizmetlerin kullanım memnuniyetini (0-100 puan) iki faktöre göre incelemek amacıyla faktöriyel bir tasarım kurgulamıştır. Araştırmadaki faktörler "Erişim Kanalı" (Mobil Uygulama, Web Sitesi) ve "Kullanıcı Yaş Grubu" (Genç, Orta Yaş ve Üzeri) olarak belirlenmiştir.
Elde edilen hücre (grup) memnuniyet puanı ortalamaları aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Yaş Grubu | Mobil Uygulama | Web Sitesi |
|---|---|---|
| Genç | ||
| Orta Yaş ve Üzeri |
Veriler üzerinden yapılan iki yönlü varyans analizi (ANOVA) sonucunda, Erişim Kanalı Yaş Grubu etkileşiminin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur.
Bu sonuçlara ve tablo değerlerine göre, ana etkiler ve etkileşim bağlamında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi istatistiksel açıdan kesinlikle doğrudur?
- AYaş grubu faktörü dikkate alınmaksızın, mobil uygulamanın web sitesine kıyasla kullanıcı memnuniyetini genel olarak daha yüksek bir seviyeye çıkardığı sonucuna varılmalıdır.
- Erişim kanalının memnuniyet puanı üzerindeki etkisi yaş grubuna bağlı olarak yön değiştirdiğinden, erişim kanalı faktörünün genel bir ana etkisinden söz etmek ve bunu doğrudan yorumlamak yanıltıcı olur.Cevap
- CErişim kanalı düzeyleri arasındaki memnuniyet farkı, her iki yaş grubunda da aynı yönde ve paralel bir seyir izlediğinden, araştırmada sadece ana etkilere odaklanılmalıdır.
- D"Erişim Kanalı" ve "Yaş Grubu" değişkenleri birbiriyle anlamlı düzeyde etkileşime girdiği için, bu iki değişken ayrı birer faktör olarak değil, tek bir faktörün dört farklı düzeyi olarak modele dahil edilmelidir.
- EEtkileşimin anlamlı çıkması, tasarımda deneme birimlerinin atanması aşamasında rastgelelik ilkesinin ihlal edildiğini ve modele ait deneysel hatanın hesaplanamayacağını gösterir.
Cevap
Erişim kanalının etkisinin yaş grubuna göre zıt yönlü değişim göstermesi sebebiyle genel bir ana etkiden söz etmenin yanıltıcı olacağını ifade eden seçenek doğrudur.
Verilen hücre ortalamaları incelendiğinde, genç yaş grubunda mobil uygulamanın web sitesinden 20 puan yüksek olduğu; ancak orta yaş ve üzeri grupta mobil uygulamanın web sitesinden 20 puan düşük olduğu görülmektedir. Etkinin yönü faktörün düzeyine göre tam tersine döndüğü için burada 'disordinal (çapraz) etkileşim' vardır. Disordinal etkileşim durumunda, erişim kanalının her iki yaş grubu için geçerli olacak genel bir 'ana etkisi'nden söz edilemez. Faktörlerden birinin etkisi, diğerinin düzeyine sıkı sıkıya bağlıdır ve ana etkilerin izole bir şekilde tek başına yorumlanması istatistiksel açıdan yanıltıcı sonuçlar doğurur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Faktöriyel Tasarımlarda Etkileşim (Interaction) ve Ana Etki (Main Effect) Yorumu
Tahmini Süre:1m 30s