Bir eğitim araştırmacısı, "Öğretim Yöntemi" (Geleneksel ve İşbirlikçi) ile "Ders Çalışma Ortamı" (Sessiz ve Müzikli) olmak üzere iki faktörün, öğrencilerin bir konuyu öğrenme süreleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla iki yönlü faktöriyel bir deney tasarlamıştır. Yapılan varyans analizi (ANOVA) sonucunda, öğretim yöntemi ile ders çalışma ortamı arasındaki etkileşim etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir ().
Bu analiz sonucuna göre, araştırmacının ulaşması gereken en doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?
- AEtkileşim anlamlı bulunduğundan, faktörlerin ortaklaşa etkisinden ziyade her bir faktörün kendi ana etkisine odaklanılmalı ve genel sonuçlar bu yönde yorumlanmalıdır.
- BHer iki faktör de öğrenme süreleri üzerinde birbirinden tamamen bağımsız, toplanabilir ve düzeylerden etkilenmeyen sabit yönlü etkiler meydana getirmiştir.
- Öğretim yönteminin öğrenme süreleri üzerindeki etkisi, ders çalışma ortamının hangi düzeyinde bulunulduğuna bağlı olarak farklılık göstermektedir.Cevap
- DDeneydeki bağımsız değişkenler (faktörler) ile bu değişkenlerin aldığı kategorik değerler (düzeyler) birbirine karıştığı için, elde edilen etkileşim sonucunun pratik bir geçerliliği bulunmamaktadır.
- EFaktörler arasındaki anlamlı etkileşim, deneyde hesaba katılmayan bir blok değişkeniyle karışma (confounding) problemi yarattığından istatistiksel olarak yok sayılmalıdır.
Cevap
Öğretim yönteminin öğrenme süreleri üzerindeki etkisi, ders çalışma ortamının hangi düzeyinde bulunulduğuna bağlı olarak farklılık göstermektedir.
Varyans analizinde iki faktör arasındaki etkileşim etkisinin istatistiksel olarak anlamlı çıkması, faktörlerden birinin (öğretim yöntemi) bağımlı değişken (öğrenme süresi) üzerindeki etkisinin, diğer faktörün (ders çalışma ortamı) farklı düzeylerinde aynı kalmadığını, değiştiğini gösterir. Bu durum, faktöriyel tasarımlarda etkileşimin klasik tanımıdır ve bu yargıyı içeren seçenek en doğru ifadedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Faktöriyel Tasarımlarda Etkileşim Etkisi