Examkin

Soru

Zorluk: ZorRobert K. Merton'un Bürokrasi Modeli

Robert K. Merton, bürokratik yapıların Max Weber’in öngördüğü rasyonel sonuçların aksine, sistemin işleyişi sırasında niyetlenilmemiş disfonksiyonlar (bozuk işlevler) ürettiğini savunur. Merton’a göre; örgüt yönetiminin denetim ihtiyacı doğrultusunda davranışlarda güvenilirliği (öngörülebilirliği) sağlama çabası, memurların kuralları aşırı derecede içselleştirerek onları birer "savunma mekanizması" haline getirmesine yol açar. Bu durumun sonucunda, örgütün asıl amaçlarının yerini kurallara mutlak bağlılığın alması ve memurların halkın taleplerine karşı esnekliklerini yitirmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanmaktadır?

  1. Amaçların yer değiştirmesiCevap
  2. B
    Kooptasyon (Katılım yoluyla soğurma)
  3. C
    Yapmacık bürokrasi
  4. D
    Temsili bürokrasi
  5. E
    Ceza odaklı bürokrasi

Cevap

Merton'un modelinde kuralların araçlıktan çıkıp amaç haline gelmesi 'Amaçların yer değiştirmesi' (Goal Displacement) olarak tanımlanır.
Doğru cevap olan amaçların yer değiştirmesi, Merton’un modelinde bürokrasinin en önemli disfonksiyonlarından biridir. Merton'a göre yönetim, denetimi sağlamak için kurallara o kadar çok vurgu yapar ki, memurlar için kurallara uymak örgütün asıl hedeflerinden daha önemli hale gelir. Bu durum, kuralların birer araç olmaktan çıkıp amaç haline gelmesine (amaç kayması) ve memurların bu kuralları halka karşı bir 'savunma kalkanı' gibi kullanarak katılaşmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Merton'un bürokrasi modelindeki temel tetikleyici unsuru belirlemek.
Yönetimin 'denetim ihtiyacı' ve 'davranışlarda güvenilirlik/öngörülebilirlik' sağlama çabasının temel dinamik olduğu saptanmıştır.
Merton'a göre sistemin disfonksiyonları, yönetimin rasyonel bir amaçla (güvenilirlik) başlattığı bu süreçten doğar.
2
Kurallara yapılan aşırı vurgunun memurlar üzerindeki etkisini analiz etmek.
Memurların kuralları aşırı içselleştirmesi ve bu kuralları birer 'savunma mekanizması' (siper) olarak kullanmaya başlaması gözlemlenmiştir.
Kurallara mutlak itaat, memuru sorumluluk almaktan ve hata yapma riskinden koruyan yapısal bir sığınağa dönüşür.
3
Kuralların statüsündeki değişimi isimlendirmek.
Örgütün asıl amaçlarına hizmet etmesi gereken kuralların (araç), bizzat ulaşılması gereken nihai bir hedef (amaç) haline geldiği tespit edilmiştir.
Merton bu süreci, araçların amaçların önüne geçmesi nedeniyle 'amaçların yer değiştirmesi' olarak kavramlaştırmıştır.
4
Sürecin toplumsal/örgütsel sonucunu değerlendirmek.
Memurların esnekliğini yitirmesi (eğitilmiş yetersizlik) ve halkın özel taleplerine karşı duyarsızlaşarak çatışmaya girmesi sonucuna ulaşılmıştır.
Amaçların yer değiştirmesi, bürokratik kişiliğin katılaşmasına ve vatandaşla olan ilişkilerin bozulmasına neden olan temel disfonksiyondur.

Anahtar Kavram

Robert K. Merton'un Bürokrasi Analizi: Niyetlenilmemiş Sonuçlar ve Amaç Kayması
Tahmini Süre:1m 45s
Bu soruyu puanla

Konular

Robert K. Merton'un Bürokrasi Modeli

Bu konudan daha fazla soru