sayılı Belediye Kanunu’nun . maddesiyle düzenlenen "hemşehri hukuku" müessesesi, yerel yönetim sakinlerine haklar tanırken aynı zamanda belirli ödevler de yüklemiştir. Bu düzenlemedeki hak ve ödevlerin hukuki rejimi ile "kişi yönünden uygulama alanı" (süje kapsamı) dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi madde metnine tam olarak uygun bir hukuki değerlendirmedir?
- Belediye karar süreçlerine katılma ve sosyal yardımlardan yararlanma hakları "ikamet" şartına bağlı bir statü olan hemşehriliğe özgülenmişken; belediye vergi ve harçlarını ödeme ile idari kararlara uyma yükümlülüğü, beldede ikamet etmese dahi belediye ile hukuki veya fiili ilgisi olan tüm şahısları kapsayan daha geniş bir kitleye teşmil edilmiştir.Cevap
- BBelediye sınırları içerisinde geçici olarak bulunan ancak ikametgâhı orada olmayan şahıslar, hemşehri hukukunun sağladığı katılım ve yardım haklarından tam olarak yararlanabildikleri halde; belediyenin kanunlara dayanan emir ve yasaklarına uyma yükümlülüğünden muaf tutulmuşlardır.
- CBelediyenin hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkileri geliştirme ve değerleri koruma çalışmaları sırasında; üniversiteler, sendikalar ve sivil toplum kuruluşlarının katılımını sağlama görevi, idarenin takdirine bırakılmış ihtiyari bir yetki niteliğindedir.
- DBelediye yardımlarının ulaştırılmasında gözetilmesi gereken "insan onurunu zedelemeyecek biçim" kriteri, idarenin iç işleyişine ilişkin bir ilke olup; bu ilkeye aykırılık teşkil eden işlemler idari yargı denetiminin ve vesayet makamının müdahalesinin dışındadır.
- EHemşehri hukuku kapsamında tanımlanan ödevler, sadece beldede mülkiyet hakkı bulunan gerçek kişileri kapsamakta olup; ticari faaliyet yürüten tüzel kişilerin belediye vergi ve harçlarını ödeme yükümlülüğü bu maddeden bağımsız genel vergi kanunlarıyla düzenlenmiştir.
Cevap
Belediye karar süreçlerine katılma ve yardımlardan yararlanma hakları sadece ikamet edenlere özgülenmişken, vergi ödeme ve kurallara uyma ödevleri belediye ile ilgisi olan herkesi kapsar.
Doğru değerlendirme, kanundaki hassas ayrımı ifade etmektedir: Haklar (katılım, yardım vb.) sadece ikamet eden "hemşehriler" içindir; ancak ödevler (vergi, kurallara uyma) ikamet etsin ya da etmesin beldeyle bağı (ilgisi) olan herkesi bağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hemşehri Hukuku Süje Kapsamı Ayrımı