Examkin

Soru

Zorluk: Zorİlliyet Bağını Kesen veya Daraltan Nedenler (Mücbir Sebep, Beklenmeyen Hal vd.)

İdarenin yürüttüğü ve yüksek risk teşkil eden bir kamu hizmeti sırasında, kullanılan teknik donanımda önceden öngörülemeyen ve periyodik tüm bakımlara rağmen engellenemeyen ani bir mekanik metal yorgunluğu sonucunda büyük bir patlama meydana gelmiş ve çevre binalar zarar görmüştür. İdare hukukunda illiyet bağını kesen veya daraltan nedenler ve sorumluluk ilkeleri uyarınca, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Olay, idarenin faaliyetinin iç bünyesinden kaynaklandığı (dışsallık unsuru taşımadığı) için 'beklenmeyen hal' niteliğindedir ve tehlike ilkesine dayalı kusursuz sorumluluğu ortadan kaldırmaz.Cevap
  2. B
    Meydana gelen arıza hem öngörülemez hem de önlenemez nitelikte olduğu için doğrudan 'mücbir sebep' sayılır ve idarenin illiyet bağını keserek her türlü mali sorumluluğunu ortadan kaldırır.
  3. C
    Arızanın tüm teknik denetimlere rağmen önlenememiş olması idarenin 'hizmet kusuru' işlemediğini gösterdiğinden, zarar görenlerin tazminat talepleri hiçbir hukuki temele dayandırılamaz.
  4. D
    Teknik donanımdaki bu tür gizli kusurlar 'üçüncü kişinin kusuru' kapsamında değerlendirilir ve idarenin tazminat miktarında hakkaniyet indirimi yapılmasına imkan tanır.
  5. E
    Olayda dışsallık unsuru bulunmadığından illiyet bağı daralmış kabul edilir ve idare sadece 'sosyal risk' ilkesi uyarınca sınırlı bir tazminatla sorumlu tutulur.

Cevap

Söz konusu olay, idarenin faaliyetinin iç bünyesinden kaynaklandığı (dışsallık unsuru taşımadığı) için 'beklenmeyen hal' niteliğindedir ve tehlike ilkesine dayalı kusursuz sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
İdare hukukunda illiyet bağını tamamen kesen mücbir sebep için 'dışsallık', 'öngörülemezlik' ve 'önlenemezlik' unsurlarının kümülatif olarak bulunması gerekir. Olaydaki mekanik arıza idarenin kendi araç ve organizasyonu içinde gerçekleştiği için 'dışsallık' unsuru eksiktir ve bu durum 'beklenmeyen hal' (kaza) oluşturur. Beklenmeyen haller, idarenin kusur sorumluluğunu (hizmet kusuru) ortadan kaldırsa da, yüksek riskli faaliyetlerden doğan 'tehlike ilkesi' uyarınca kusursuz sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; yani idare zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın kaynağını analiz et.
Zarar, idarenin kullandığı teknik donanımdaki mekanik bir arızadan (metal yorgunluğu) kaynaklanmaktadır.
İlliyet bağını kesen nedenleri belirlemek için olayın idarenin faaliyetine 'dışsal' mı yoksa 'içsel' mi olduğu tespit edilmelidir.
2
Dışsallık (externality) kriterini uygula.
Arıza idarenin organizasyonu ve teknik araçları içinde gerçekleştiği için 'dışsallık' unsuru yoktur.
Mücbir sebep (force majeure) için olayın mutlaka idarenin dışından gelen bir etki (deprem, sel vb.) olması gerekir.
3
Kavramsal sınıflandırma yap.
Dışsallık unsuru olmayan, ancak öngörülemeyen ve önlenemeyen olay 'beklenmeyen hal' (kaza) olarak tanımlanır.
Öngörülemezlik ve önlenemezlik unsurları hem mücbir sebepte hem beklenmeyen halde ortaktır; fark dışsallıktır.
4
Hukuki sonucu sorumluluk ilkeleriyle ilişkilendir.
Beklenmeyen hal kusur sorumluluğunu kaldırsa da, 'tehlike ilkesi'ne dayanan kusursuz sorumluluğu kaldırmaz.
İdare, tehlikeli bir faaliyet yürütmenin risklerini (beklenmeyen haller dahil) üstlenmek zorundadır; bu durum illiyet bağını kesmez.

Anahtar Kavram

Mücbir Sebep ve Beklenmeyen Hal Ayrımında Dışsallık Kriteri

Daha Fazla Pratik

Mücbir sebep ve beklenmeyen halin 'kusur sorumluluğu' ve 'kusursuz sorumluluk' üzerindeki farklı etkilerini karşılaştıran tablo sorularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

İlliyet Bağını Kesen veya Daraltan Nedenler (Mücbir Sebep, Beklenmeyen Hal vd.)

Bu konudan daha fazla soru