Soru

Zorluk: OrtaKişi Hakları: Toplumsal ve Mekansal Hürriyetler

Anayasal sistemimizde kişi hak ve özgürlüklerine yönelik sınırlamalarda kural olarak yargı mercilerinin önceden verilmiş kararı aranmaktadır. Ancak anayasal düzende millî güvenlik, kamu düzeni veya suç işlenmesinin önlenmesi gibi meşru amaçların varlığı hâlinde, vakit geçirilmesinde tehlike umulan acil durumlarda kanunun açıkça yetkili kıldığı idari makamların yazılı emriyle de bazı hürriyetlere geçici olarak müdahale edilebilmekte ve bu idari işlem sonradan yasal süre içinde hâkim onayına sunulmaktadır.

Aşağıdaki durumların hangisinde, belirtilen idari istisna mekanizması Anayasa'ya göre kesinlikle kullanılamaz ve ilgili hürriyetin sınırlandırılması istisnasız biçimde sadece yargısal bir kararla gerçekleştirilebilir?

  1. Bir vatandaşın ülke sınırları dışına çıkışının kısıtlanmasıCevap
  2. B
    Kişiler arasındaki telekomünikasyon akışının ve yazışmaların denetlenmesi
  3. C
    Bireylerin sürekli olarak barındıkları özel mekânlara girilmesi
  4. D
    Amacı kanunlarla uyumlu kurulan bir sivil toplum örgütünün faaliyetinin geçici olarak durdurulması
  5. E
    Kamu güvenliğini sağlamak amacıyla kişilerin şahsi eşyalarının aranması

Cevap

Bir vatandaşın ülke sınırları dışına çıkışının kısıtlanması
Vatandaşın ülke sınırları dışına çıkışını kapsayan hürriyet, 2010 Anayasa değişikliği ile idari kısıtlamalara tamamen kapatılmıştır. Anayasa'nın 23. maddesine göre bu hak 'ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir'. Dolayısıyla, acil bir durum olsa dahi kolluk kuvveti, vali veya başka bir idari makam yazılı emirle yurt dışına çıkış yasağı getiremez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'da yer alan 'yargısal karar' kuralının istisnalarının hangi haklar için geçerli olduğunu tespit etmek.
Özel hayatın gizliliği, özel mekânların dokunulmazlığı, iletişimin gizliliği ve örgütlenme hürriyeti gibi haklarda aciliyet durumunda idari mercilerin yetkili kılındığı anımsanır.
Anayasa, millî güvenlik ve kamu düzeni gibi zorunluluklarda bu haklara hızlı müdahale edilebilmesi için 24 saat içinde hâkim onayına sunulmak kaydıyla idari yetki tanımıştır.
2
Seyahat hürriyeti kapsamındaki yurt dışına çıkış kısıtlamasının yasal düzenlemesini değerlendirmek.
Vatandaşın yurt dışına çıkış hürriyetinin ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle ve mutlak suretle hâkim kararıyla kısıtlanabileceği kuralı tespit edilir.
2010 yılında yapılan anayasa değişikliği ile bu özgürlük üzerindeki idari takdir yetkisi tamamen kaldırılmış, hiçbir acil durum istisnası bırakılmayarak doğrudan hâkim kararı şartı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Toplumsal ve Mekansal Hürriyetlerde Sınırlandırma Usulleri ve Yargısal Güvence
Bu soruyu puanla