Soru

Zorluk: ZorOsmanlı Döneminde Yerel Yönetimlerin Gelişimi

Osmanlı Devleti’nde taşra belediyelerinin yönetim yapısını, seçim usullerini ve görevlerini sistematik bir şekilde düzenleyen ilk genel yasal metin olan 1877 tarihli Vilayet Belediye Kanunu’na göre, belediye organlarının oluşumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Belediye meclisi üyelerinin tamamı, liyakat ve sadakat esas alınarak merkezi hükümet tarafından doğrudan atanır.
  2. Belediye reisi, halk tarafından seçilen belediye meclisi üyeleri arasından merkezi hükümet tarafından atanarak göreve getirilir.Cevap
  3. C
    Belediye meclisi üyeleri dört yıl için seçilir ve görev süreleri boyunca meclis yapısında herhangi bir kısmi yenileme yapılmaz.
  4. D
    Belediye reisi, belediye sınırları içerisinde ikamet eden ve vergi veren tüm seçmenlerin katıldığı doğrudan bir seçimle belirlenir.
  5. E
    Belediye meclisleri sadece Müslüman tebaadan oluşur; gayrimüslim tebaa ise sadece mülki idare kurullarında temsil edilir.

Cevap

1877 Vilayet Belediye Kanunu'na göre belediye meclisi üyeleri halk tarafından seçilir, ancak belediye reisi (başkanı) bu seçilen üyeler arasından merkezi hükümet tarafından atanır.
1877 tarihli Vilayet Belediye Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca, belediye reisleri meclis azaları arasından hükümetçe (taşrada vali, İstanbul'da padişah) seçilir ve atanır. Bu durum, yerel yönetimlerin merkezi denetim (vesayet) altında tutulmasının bir göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
1877 Vilayet Belediye Kanunu'nun organ yapısını analiz etme
Belediye idaresinin Belediye Meclisi ve Belediye Reisi olmak üzere iki ana organdan oluştuğu görülür.
Kanunun getirdiği kurumsal yapıyı anlamak için organların belirlenmesi gerekir.
2
Karar organı olan Belediye Meclisi'nin seçim usulünü inceleme
Meclis üyelerinin (azalar), belirli bir miktar vergi veren (50 kuruş) ve mülk sahibi olan halk tarafından seçildiği saptanır.
Meclisin demokratik niteliğini ve kısıtlı oy ilkesini belirlemek için gereklidir.
3
Yürütme organı olan Belediye Reisi'nin belirlenme usulünü inceleme
Belediye reislerinin, seçilen meclis üyeleri arasından (meyanından) hükümet tarafından tayin edildiği saptanır.
Yürütme organının merkezi otorite ile bağını ve özerklik düzeyini anlamak için kritiktir.

Anahtar Kavram

Osmanlı yerel yönetimlerinde 'Seçilmiş Meclis - Atanmış Başkan' ikili yapısı
Bu soruyu puanla