Soru

Zorluk: OrtaTakrir-i Sükun Dönemi ve Rejime Yönelik Tehditler

1925 yılında yürürlüğe giren Takrir-i Sükun Kanunu, hükümete rejimi tehdit eden her türlü oluşumu idari yoldan engelleme yetkisi vermiştir. Bu yetki çerçevesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF) faaliyetlerine son verilerek kapatılmıştır.

Buna göre TCF'nin kapatılma süreci ve gerekçesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Parti programında yer alan "Fırka, dini düşünce ve inançlara saygılıdır" maddesinin Şeyh Sait İsyanı'na zemin hazırladığı gerekçesiyle Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılmıştır.Cevap
  2. B
    Menemen Olayı'nın ardından rejim karşıtı unsurların partiye sızdığı tespit edilerek İstiklal Mahkemesi tarafından kapatılmıştır.
  3. C
    Serbest Cumhuriyet Fırkası örneğinde olduğu gibi, rejim muhaliflerinin odağı haline geldiğini gören kurucusu Kazım Karabekir tarafından feshedilmiştir.
  4. D
    Milli Kalkınma Partisi öncesindeki tek gerçek muhalefet olduğu için 1946 seçimleri öncesinde anayasal bir kısıtlama ile yasaklanmıştır.
  5. E
    Birinci TBMM dönemindeki "Birinci Grup" ve "İkinci Grup" çekişmelerinin devamı sayılarak Meclis Genel Kurulu kararıyla tasfiye edilmiştir.

Cevap

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, programındaki dini inançlara saygı ilkesinin isyanı kışkırtıcı bulunduğu gerekçesiyle Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılmıştır.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF), programında yer alan 'dini düşünce ve inançlara saygılıdır' ilkesinin Şeyh Sait İsyanı'nı kışkırttığı ve laiklik karşıtı hareketlerin merkezi haline geldiği iddiasıyla, Takrir-i Sükun Kanunu'nun verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulu (hükümet) tarafından kapatılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Takrir-i Sükun Kanunu'nun kapsamını belirlemek.
1925'te çıkarılan bu kanun, hükümete irticai ve isyan içeren faaliyetleri idari yoldan yasaklama yetkisi tanımıştır.
Kanunun hukuki çerçevesi, siyasi partilerin yargı kararı olmaksızın kapatılabilmesine olanak sağlamıştır.
2
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın (TCF) kapatılma nedenini analiz etmek.
Partinin programındaki 6. maddede yer alan 'dini inançlara saygılıyız' ifadesi, Şeyh Sait İsyanı ve rejim karşıtı hareketlerle ilişkilendirilmiştir.
Bu ifade, laiklik karşıtı eylemleri meşrulaştırdığı iddiasıyla kapatma gerekçesi yapılmıştır.
3
Kapatma yöntemini tespit etmek.
İstiklal Mahkemeleri'nin raporları doğrultusunda Bakanlar Kurulu, 3 Haziran 1925'te partiyi kapatmıştır.
Bu durum, Türkiye'nin ilk çok partili hayat denemesinin başarısızlıkla sonuçlanmasına ve tek parti döneminin pekişmesine yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Takrir-i Sükun Kanunu ve TCF'nin Kapatılma Gerekçesi
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla