Examkin

Soru

Zorluk: ZorTakrir-i Sükun Dönemi ve Rejime Yönelik Tehditler

1925 yılında Şeyh Sait İsyanı'nın çıkması üzerine kabul edilen Takrir-i Sükun Kanunu ve bu kanunla eş zamanlı olarak yeniden faaliyete geçirilen İstiklal Mahkemeleri, Türkiye'nin siyasal hayatında dönüm noktalarından biri olmuştur. Bu dönemin hukuki mekanizmaları ve siyasal sonuçları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, programında yer alan 'fırka, dinî düşünce ve inançlara hürmetkârdır' maddesinin isyancıları cesaretlendirdiği gerekçesiyle, Takrir-i Sükun Kanunu'nun hükümete verdiği yetki doğrultusunda kapatılmıştır.Cevap
  2. B
    Şeyh Sait İsyanı'nın başlangıcında süreci yönetemediği gerekçesiyle İsmet İnönü başbakanlıktan istifa etmiş, yerine Takrir-i Sükun Kanunu'nu çıkaracak olan Ali Fethi Okyar hükümeti kurulmuştur.
  3. C
    Takrir-i Sükun Kanunu'nun sağladığı yetkilerle kurulan İstiklal Mahkemeleri, hem 1925'teki Şeyh Sait İsyanı'nın hem de 1930'daki Menemen Olayı'nın sorumlularını yargılayarak cezalandırmıştır.
  4. D
    Şark İstiklal Mahkemesi doğrudan isyancıları yargılarken, kapatılan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucu kadroları olağanüstü yargılamalardan muaf tutularak sivil mahkemelerde yargılanmıştır.
  5. E
    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasının ardından partinin kurucu kadrosu, muhalefet boşluğunu doldurmak amacıyla 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı kurmuştur.

Cevap

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın programındaki dinî inançlara saygı maddesi gerekçe gösterilerek Takrir-i Sükun Kanunu'na dayanılarak kapatıldığını ifade eden seçenektir.
Doğru yanıt, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılma gerekçesini ve hukuki dayanağını doğru bir şekilde ifade etmektedir. Parti programındaki 6. madde (dini inançlara saygılı olma), Şeyh Sait İsyanı sürecinde irticai faaliyetleri cesaretlendirici bir unsur olarak kabul edilmiş; hükümet, Takrir-i Sükun Kanunu'nun verdiği olağanüstü yetkilere dayanarak 5 Haziran 1925'te partiyi kapatarak ilk çok partili hayata geçiş denemesini sonlandırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Takrir-i Sükun Dönemi'nin başlangıç şartlarını ve siyasi sonuçlarını analiz et.
Şeyh Sait İsyanı (1925) üzerine Fethi Okyar istifa etmiş, yerine geçen İsmet İnönü Takrir-i Sükun Kanunu'nu çıkarmış ve İstiklal Mahkemeleri yeniden kurulmuştur.
Dönemin hükümet değişikliklerini ve yasal altyapısını kavramak sorunun temelidir.
2
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın (TCF) kapatılma gerekçesini belirle.
TCF'nin tüzüğündeki 6. madde ('Fırka, efkâr ve itikad-ı diniyeye hürmetkârdır') isyanın çıkmasında teşvik edici bir unsur olarak yorumlanmış ve parti Takrir-i Sükun Kanunu çerçevesinde hükümet kararıyla kapatılmıştır.
İlk çok partili hayat denemesinin nasıl ve hangi kanuni dayanakla sonlandığını anlamak.
3
İstiklal Mahkemeleri'nin yargı alanını ve dönemini Menemen Olayı ile karşılaştır.
İstiklal Mahkemeleri 1927'de kapanmıştır. 1930'daki Menemen Olayı failleri Divan-ı Harp'te yargılanmıştır. Ayrıca TCF kadroları İstiklal Mahkemelerinde yargılanmıştır.
Farklı dönemlerdeki rejim karşıtı olayların yargısal süreçlerini birbirinden ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Takrir-i Sükun Kanunu'nun Siyasal Etkileri ve Muhalefetin Tasfiyesi
Bu soruyu puanla

Konular

Takrir-i Sükun Dönemi ve Rejime Yönelik Tehditler

Bu konudan daha fazla soru