Robert K. Merton, bürokratik organizasyonlarda üst yönetimin davranışlarda güvenilirlik ve öngörülebilirlik sağlama çabasının, niyetlenilmemiş bir sonuç olarak yapıda katılaşmaya yol açtığını ileri sürer. Bu süreçte, memurların kurallara uyma konusunda aşırı derecede disipline edilmesi, onların değişen koşullara uyum sağlama yeteneğini köreltirken; başlangıçta verimlilik için birer araç olan kurallar, zamanla örgütün hizmet üretme hedefinin önüne geçer.
Merton'un bürokrasi analizinde vurgulanan; memurun kurallara aşırı bağlılığı nedeniyle yeni durumlara tepki veremez hale gelmesi ve kuralların bizzat nihai birer hedefe dönüşmesi durumlarını ifade eden kavramlar sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- Eğitilmiş yetersizlik — Amaçların yer değiştirmesiCevap
- BKooptasyon — Gayri resmî yapı analizi
- CYapmacık bürokrasi — Ceza odaklı bürokrasi
- Dİdeal tip — Rasyonel-yasal otorite
- EParkinson kanunu — Peter ilkesi
Cevap
Eğitilmiş yetersizlik ve amaçların yer değiştirmesi kavramlarının bir arada sunulduğu seçenek doğrudur.
Robert K. Merton, bürokrasiyi yapısal-işlevsel bir perspektifle ele alarak Weber'in rasyonalite vurgusunun pratikte nasıl disfonksiyonlara dönüştüğünü açıklar. 'Eğitilmiş yetersizlik', kişinin sahip olduğu becerilerin ve katı kuralcı disiplinin, değişen koşullarda doğru kararlar vermesini engellemesidir. 'Amaçların yer değiştirmesi' ise, kurallara uymanın bir araç olmaktan çıkıp, örgütün asıl varlık amacının (kamu hizmeti vb.) yerine geçerek temel bir değer/amaç haline gelmesidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Merton'un bürokrasi modelinde niyetlenilmemiş sonuçlar (disfonksiyonlar) analizi.
Daha Fazla Pratik
Merton'un 'beklenmedik sonuçlar' analizi ile Weber'in 'rasyonel yapı' öngörüsü arasındaki çatışmayı analiz eden diğer disfonksiyon kuramcılarına (Gouldner ve Selznick) göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s