Soru

Zorluk: OrtaBürokrasi Yaklaşımı (Weber)

Max Weber’in ideal tip bürokrasi modelinde 'makamlar hiyerarşisi' ilkesi, örgüt içindeki her alt makamın bir üst makam tarafından denetlenmesini öngören, kesin bir şekilde düzenlenmiş bir üst-ast sistemidir. Bu hiyerarşik düzen, sadece yukarıdan aşağıya doğru işleyen bir denetim mekanizması olmayıp, aynı zamanda yönetilenler ve alt kademedekiler için belirli bir hukuki güvence de sağlamaktadır. Buna göre, Weber’in hiyerarşi ilkesi çerçevesinde alt kademelere veya yönetilenlere sağlanan bu temel güvence aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Alt makamların kararlarına karşı üst makamlara itiraz ve şikayette bulunabilme hakkıCevap
  2. B
    Memurların teknik uzmanlıklarına bakılmaksızın yalnızca kıdem esasına göre terfi ettirilmesi
  3. C
    Kamu ofisinin ve içindeki araç gereçlerin memurun özel mülkiyetine dahil edilmesi
  4. D
    Karar alma süreçlerinde esnekliği sağlamak amacıyla hiyerarşik kademelerin azaltılması
  5. E
    Uzmanlaşmayı engellemek adına görevlerin periyodik olarak çalışanlar arasında değiştirilmesi

Cevap

Alt makamların kararlarına karşı üst makamlara itiraz ve şikayette bulunabilme hakkı
Max Weber'in ideal tip bürokrasi modelinde 'makamlar hiyerarşisi', örgüt şemasında net bir üst-ast ilişkisi kurar. Bu yapının temel işlevlerinden biri, alt makamlar tarafından verilen kararların üst makamlarca denetlenmesini sağlamaktır. Bu denetim mekanizması, hem örgüt içi disiplini korur hem de dışarıdan hizmet alan vatandaşlara (yönetilenlere) veya alt kademedeki çalışanlara, haksız buldukları kararlara karşı üst mercilere başvurma (itiraz ve şikayet) imkanı tanıyarak hukuki bir güvence sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Weber'in hiyerarşi kavramını analiz etmek
Hiyerarşinin sadece emir zinciri değil, aynı zamanda bir denetim ve düzen yapısı olduğu görüldü.
Weber, bürokrasiyi tanımlarken hiyerarşinin hem üstün astı denetlemesini hem de astın korunmasını sağladığını belirtir.
2
Yönetilenler ve astlar açısından hiyerarşinin fonksiyonunu belirlemek
Hiyerarşinin, alt makamların hatalı kararlarına karşı bir 'temyiz' veya 'itiraz' mekanizması sunduğu saptandı.
Weber'in metinlerinde 'itiraz hakkı' (right of appeal), rasyonel-yasal otoritenin keyfiliği önleme yöntemlerinden biri olarak vurgulanır.
3
Seçenekler arasından bu hukuki güvenceyi bulmak
İtiraz ve şikayet hakkını içeren seçeneğin doğru olduğu sonucuna varıldı.
Diğer seçenekler ya bürokrasinin temel ilkeleriyle çelişmekte ya da hiyerarşinin sağladığı birincil güvence niteliği taşımamaktadır.

Anahtar Kavram

Bürokratik Hiyerarşi ve İtiraz Hakkı

İpuçları

1
Hiyerarşinin sadece 'emir verme' değil, aynı zamanda 'denetleme ve korunma' işlevi olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bürokrasinin gayrisahsilik (impersonality) ilkesinin nesnellik üzerindeki etkilerini inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla