Soru

Zorluk: ZorBürokrasi Yaklaşımı (Weber)

Max Weber’in bürokrasi kuramında merkezi bir yer tutan 'yasal-rasyonel otorite' tipinde meşruiyet; kişilerin öznel iradelerinden, geleneklerden veya olağanüstü niteliklerden bağımsız, genel ve soyut hukuksal kurallara dayalıdır.

Buna göre, Weber’in 'İdeal Tip' bürokrasi modelinde bir yöneticinin (üstün) emir verme yetkisi ve bu yetkinin sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Yöneticinin yetkisi, geleneklerin kendisine tanıdığı kutsal ve dokunulmaz bir statüden kaynaklanır.
  2. Yönetici, emir verme yetkisini kullanırken bizzat kendisinin de dahil olduğu gayrişahsi hukuksal düzene ve kurallara tabidir.Cevap
  3. C
    Yönetici, astları üzerinde sahip olduğu karizmatik güç sayesinde kuralların ve bürokratik sınırların ötesinde bir otorite kullanır.
  4. D
    Yöneticinin yetki kullanımı, örgüt içindeki gayri resmi ilişkilerin ve personelle kurduğu kişisel dostlukların bir sonucudur.
  5. E
    Yönetici, işgal ettiği makamı bir mülk gibi gördüğü için yetkisini kullanırken herhangi bir dış denetime tabi değildir.

Cevap

Yöneticinin de bizzat kurallara ve gayrişahsi düzene tabi olması
Yasal-rasyonel otorite tipinde, yöneten kişinin (üstün) yetkisi sınırsız değildir; o da sistemin bir parçasıdır ve emirleri ancak mevcut yasal çerçeve içindeyse meşrudur. Astlar, yöneticiye şahsı için değil, hukuksal düzenin o makama tanıdığı yetki için itaat ederler. Bu durum, 'yönetimin hukuka bağlılığı' ilkesinin bürokratik temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Otorite tipini tanımla
Soru yasal-rasyonel otoriteyi hedeflemektedir.
Weber'in bürokrasi modeli bu otorite tipi üzerine inşa edilmiştir.
2
Meşruiyet kaynağını analiz et
Meşruiyet, kişiden değil, 'makamdan' ve o makamı tanımlayan 'hukuksal düzenden' gelir.
Yasal-rasyonel sistemde itaat, kişiye değil hukuksal düzenedir.
3
Yöneticinin konumunu belirle
Yönetici (üst), kuralların yaratıcısı veya sahibi değil, kuralların bir uygulayıcısıdır.
Bu modelde yöneten de yönetilen de aynı gayrişahsi kurallara tabidir; bu durum rasyonelliğin gereğidir.

Anahtar Kavram

Yasal-Rasyonel Otorite ve Gayrisahsilik

Daha Fazla Pratik

Weber'in 'Demir Kafes' eleştirisini ve bürokrasinin rasyonelleşmesinin birey üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla