Soru

Zorluk: ZorCumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi

2017 Anayasa değişiklikleri ile Türk anayasa hukukuna dahil edilen hükümet sisteminde, yürütme erkinin "monist" (tekçi) bir yapıya kavuşturulması ve bu doğrultuda şekillenen yeni anayasal düzen ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Yürütme yetkisi ve görevi, anayasal olarak herhangi bir paylaşıma konu olmaksızın münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.
  2. B
    Yürütmenin kolektif bir karar alma organı olan Bakanlar Kurulu ve bu organın parlamento önündeki siyasi sorumluluğu sona ermiştir.
  3. C
    Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları, yürütme hiyerarşisi içerisinde doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olup; yasama organı tarafından gensoru yoluyla görevden alınamazlar.
  4. Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması durumunda, devletin temsilinde sürekliliği sağlamak amacıyla TBMM Başkanı vekalet eder.Cevap
  5. E
    Üst düzey kamu yöneticilerinin atanması ve görevden alınmasına ilişkin usul ve esaslar, yürütmenin asli düzenleme alanı kapsamında Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile belirlenir.

Cevap

Cumhurbaşkanının geçici olarak görevinden ayrılması durumunda TBMM Başkanı'nın vekalet edeceği bilgisi yanlıştır; bu görev yürütmenin monist yapısı gereği bir Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yerine getirilir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme erki monist (tekçi) bir yapıdadır. Bu yapının bir gereği olarak, yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanının geçici olarak görevinden ayrılması (hastalık, yurt dışı vb.) veya makamın boşalması durumunda vekalet görevi, yasama organı başkanı olan TBMM Başkanı'ndan alınarak yürütme hiyerarşisi içindeki Cumhurbaşkanı yardımcısına verilmiştir. Bu durum yürütmenin bütünlüğünü ve yasama-yürütme arasındaki sert ayrımı yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının 2017 değişikliği öncesindeki ve sonrasındaki yapısını karşılaştırın.
Eski sistemde yürütme düalist (Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu) iken, yeni sistemde monisttir (Sadece Cumhurbaşkanı).
Sistemin temel karakterini belirlemek için yapısal ayrımı anlamak gerekir.
2
Vekalet makamındaki anayasal değişikliği inceleyin.
Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca geçici ayrılma hallerinde Cumhurbaşkanına yardımcısı vekalet eder.
Monist yapıda yürütmenin sürekliliği, yasama organından bir kişi (TBMM Başkanı) yerine yürütme içerisindeki bir makamla (Cumhurbaşkanı yardımcısı) sağlanır.
3
Diğer teknik unsurları (sorumluluk, CBK yetkisi, gensoru) teyit edin.
Gensoru kaldırılmış, Bakanlar Kurulu tasfiye edilmiş ve üst düzey atamalar CBK alanına bırakılmıştır.
Seçeneklerin doğruluğunu anayasal maddelerle teyit etmek yanlışı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Yürütmenin Monist Yapısı ve Vekalet Sistemi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla