Soru

Zorluk: OrtaCumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi

19821982 Anayasası'nda 20172017 anayasa değişiklikleri ile hayata geçirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, yürütme erkinin "monist" (tekli) karakterinin bir sonucu olarak bakanların görevlendirilmesi ve siyasi sorumlulukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bakanlar, görevlerini yerine getirirken hem Cumhurbaşkanına hem de Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı bireysel olarak sorumludurlar.
  2. Bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır; siyasi açıdan yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar.Cevap
  3. C
    Bakanlar Kurulu, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan ve meclisin güvenoyuna dayanan kolektif bir karar organıdır.
  4. D
    Bakanlar, milletvekilleri arasından seçilmek zorundadır ve atandıkları andan itibaren milletvekilliği sıfatları devam eder.
  5. E
    Bakanlar, yürütme faaliyetleri nedeniyle sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı tarafından denetlenebilirler.

Cevap

Bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır; siyasi açıdan yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme yetkisi ve görevi anayasal olarak sadece Cumhurbaşkanına aittir. Bu monist yapıda bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen politikaları uygulamakla görevli, ona hiyerarşik olarak bağlı ve sadece ona karşı siyasi sorumluluğu olan kamu görevlileridir. Atanmaları ve görevden alınmaları tamamen Cumhurbaşkanının takdirindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının yapısını belirleme
2017 değişiklikleri ile dualist (ikili) yapıdan monist (tekli) yapıya geçilmiştir.
Başbakanlık makamı kaldırılarak tüm yürütme yetkisi Cumhurbaşkanında toplanmıştır.
2
Bakanların statüsünü analiz etme
Bakanlar artık bir 'kurul' üyesi değil, Cumhurbaşkanının üst düzey yardımcılarıdır.
Yürütmenin tekli yapısında hiyerarşik en üst amir Cumhurbaşkanıdır.
3
Sorumluluk mekanizmasını değerlendirme
Meclis ile olan siyasi bağ koparılmış, sorumluluk tamamen Cumhurbaşkanına yönlendirilmiştir.
Gensoru ve güvenoyu gibi parlamenter sistem araçları monist yapıda yer almaz.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Yürütmenin Monist Yapısı

İpuçları

1
2017 değişiklikleri ile Başbakanlık makamının akıbetini hatırlayın.
2
Bakanların meclis dışından atanabilme ihtimalini ve meclise karşı sorumlu olup olmadıklarını düşünün.
3
Yürütmenin tek bir kişide (monist) toplanması, yardımcıların kime karşı sorumlu olacağını belirler.

Daha Fazla Pratik

Bakanların cezai sorumluluğu (Meclis Soruşturması süreci) ve gereken sayısal çoğunlukları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla