Examkin

Soru

Zorluk: ZorCumhuriyetçilik İlkesi

1982 Anayasası'nın 1. maddesinde devletin şeklinin "Cumhuriyet" olduğu belirtilmiş, 4. maddesinde ise bu hükmün değiştirilemeyeceği ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceği güvence altına alınmıştır. Doktrindeki tartışmalar ve anayasal düzenlemeler ışığında, Cumhuriyetçilik ilkesinin hukuki rejimi ve devlet yapısı üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    1982 Anayasası'nın 1. maddesinde yer alan 'Cumhuriyet' ifadesi, devletin sadece 'hükümet sistemini' tanımlamakta olup; yasama ve yürütme arasındaki ilişki biçimindeki köklü değişiklikler bu maddenin ihlali sayılır.
  2. Cumhuriyetin 'devlet şekli' olarak belirlenmiş olması, egemenliğin kaynağının kişi veya zümreye ait olamayacağını simgeler; bu doğrultuda hükümet sisteminde yapılan yapısal tercihler devletin Cumhuriyet olma niteliğini hukuken ortadan kaldırmaz.Cevap
  3. C
    Anayasa'nın 4. maddesindeki değiştirme yasağı sadece 1. maddeyi kapsadığından, Cumhuriyetin niteliklerini düzenleyen 2. maddedeki ilkeler tali kurucu iktidar tarafından usulüne uygun şekilde değiştirilebilir.
  4. D
    Cumhuriyet ilkesi Türk anayasa hukukunda ilk kez 1921 Anayasası'nın kabulüyle (asli metniyle) yürürlüğe girmiş ve o tarihten itibaren tüm anayasalarda değiştirilemezlik zırhına bürünmüştür.
  5. E
    Cumhuriyetçilik ilkesi, hukuksal doğası gereği parlamenter sistemi zorunlu kıldığından, monist bir yürütme yapısına (başkanlık veya benzeri sistemler) geçilmesi anayasanın 1. maddesinin özüne aykırılık teşkil eder.

Cevap

Cumhuriyetin bir devlet şekli olarak belirlenmesi egemenliğin kaynağına ilişkindir ve hükümet sistemi değişikliklerinden bağımsız bir hukuki statüye sahiptir.
Doğru ifade, Cumhuriyetin bir 'Devlet Şekli' (Form of State) olduğunu vurgulayan seçenektir. Türk anayasa hukukunda Cumhuriyet, egemenliğin kaynağının millete ait olması ve monarşinin reddi anlamına gelir. Bu temel yapı korunduğu sürece, devletin yönetim mekanizması olan 'Hükümet Sistemi'nin (parlamenter, başkanlık veya Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi gibi) değişmesi, 1. maddedeki Cumhuriyet ilkesine aykırılık oluşturmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Devlet Şekli ve Hükümet Sistemi ayrımını yapınız.
Cumhuriyet, egemenliğin bir kişi veya aileye değil, topluma/millete ait olduğu 'Devlet Şekli'dir. Hükümet sistemi (parlamenter, başkanlık vb.) ise bu devlet şekli içindeki erkin nasıl dağıtıldığıdır.
Bu ayrım, 1. maddedeki Cumhuriyet ilkesinin 2017 gibi sistem değişikliklerinden neden etkilenmediğini açıklar.
2
Anayasa'nın 4. maddesinin kapsamını değerlendiriniz.
Değiştirilemezlik yasağı ilk üç maddeyi kapsar; bu maddeler Cumhuriyetin hem adını hem de niteliklerini korur.
1. maddedeki Cumhuriyet ilkesi ile 2. maddedeki niteliklerin (laiklik, sosyal devlet vb.) aynı hukuki korumaya sahip olduğunu teyit etmek için gereklidir.
3
Tarihsel süreci kontrol ediniz.
Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te ilan edilmiştir.
1921 Anayasası'nın orijinal metninde değil, sonradan eklenen bir hüküm olduğunu bilmek kronolojik hataları önler.

Anahtar Kavram

Cumhuriyetin Hukuki Niteliği ve Değiştirilemezlik Güvencesi
Bu soruyu puanla

Konular

Cumhuriyetçilik İlkesi

Bu konudan daha fazla soru