Examkin

Soru

Zorluk: ZorKentleşme Süreci, Göç ve Gecekondu Olgusu

Büyük ölçekli bir kentte yapılan sosyolojik alan araştırmasında şu tespitlere yer verilmiştir: 'Kente erken dönemde gelerek boş arazilere yerleşen göçmenler, ilerleyen yıllarda çıkarılan yasal düzenlemelerle mülkiyet hakları elde etmiş ve bu alanları çok katlı yapılara dönüştürerek önemli bir ekonomik avantaj sağlamışlardır. Buna karşılık, aynı bölgelere daha geç dönemde göç eden kitleler, işgal edilecek arazi kalmadığı için ilk gelenlerin inşa ettiği bu yapılarda kiracı konumuna düşmüş; kentsel refahtan pay alamayarak kalıcı bir dışlanma sarmalına girmişlerdir.'

Türkiye'nin kentleşme deneyimi dikkate alındığında, bu araştırma bulguları gecekondu olgusuyla ilgili aşağıdaki süreçlerden hangisine işaret etmektedir?

  1. Gecekondunun salt bir barınma stratejisi olmaktan çıkarak metalaşması ve kentsel bir rant aracına dönüşmesineCevap
  2. B
    Kırsal alandaki itici faktörlerin önemini tamamen yitirmesiyle kentin çekici faktörlerinin göçü tek başına yönlendirmesine
  3. C
    Maddi ve manevi kültür arasındaki uyumsuzluğun aşılarak kültürel gecikme evresinin kentsel bütünleşmeyle sonuçlanmasına
  4. D
    Kentsel alanda oluşturulan tampon mekanizmalar sayesinde göçmenlerin yatay toplumsal hareketlilik imkânlarını genişletmesine
  5. E
    Toplumsal iş bölümünün artmasıyla birlikte göçmen gruplar arasında organik dayanışmanın yerini mekanik dayanışmaya bırakmasına

Cevap

Doğru cevap, gecekondunun salt bir barınma stratejisi olmaktan çıkarak metalaşması ve kentsel bir rant aracına dönüşmesini ifade eden seçenektir.
Verilen senaryo, sosyoloji literatüründe 'nöbetleşe yoksulluk' veya gecekondunun evrimi olarak bilinen süreci anlatmaktadır. Önceleri salt kırdan kente göçenlerin kendi imkânlarıyla ürettiği masum bir 'barınma' stratejisi olan gecekondu, 1980'ler sonrası imar afları ve kentsel dönüşüm süreçleriyle yıkılıp yerine apartmanlar dikilen ticari bir 'meta' (rant aracı) halini almıştır. Erken gelenlerin bu ranttan faydalanıp geç gelenlerin kiracı olarak yoksullaşması, doğrudan gecekondunun kullanım değerinden değişim (rant) değerine geçişiyle açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki iki farklı göçmen grubunun kentsel mekânla kurduğu ilişkiyi analiz et.
Erken gelen göçmenler mülk sahibi olup arazileri çok katlı apartmanlara çevirerek ekonomik kazanç sağlamış, geç gelenler ise mülksüz kalarak kiracı olmuştur.
Toplumsal tabakalaşmanın ve mekânsal eşitsizliğin temel nedenini tespit etmek için.
2
Elde edilen bulguyu Türkiye'nin gecekondu tarihiyle ilişkilendir.
Başlangıçta sadece başını sokacak bir yer (kullanım değeri/barınma) olarak inşa edilen gecekondular, zamanla imar afları ve yap-satçı modelle ekonomik bir yatırım aracına (değişim değeri/rant) dönüşmüştür.
Olguyu sosyolojik kavramlarla (metalaşma, kentsel rant) teorize etmek için.
3
Seçeneklerdeki sosyolojik argümanları senaryo ile karşılaştır.
Hareketlilik yönü (yatay/dikey), dayanışma türü (mekanik/organik) ve kültürel bütünleşme iddiaları metindeki eşitsizlik vurgusuyla çelişmektedir. Sadece rant ve metalaşma vurgusu metindeki mülkiyet ve sınıf atlama/düşme eksenini doğru açıklar.
Çeldiricileri eleyerek doğru sosyolojik analize ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Gecekondunun Metalaşması ve Kentsel Rant
Bu soruyu puanla

Konular

Kentleşme Süreci, Göç ve Gecekondu Olgusu

Bu konudan daha fazla soru