Bir hukuk fakültesinde düzenlenen "Türk Parlamento Hukukunda Statü Kayıpları" konulu kurgusal duruşmada, yasama organı üyesi olan (M)'nin karşılaştığı farklı ihtimaller üzerinden hukuki senaryolar üretilmiştir.
Bu senaryolarda ortaya çıkan sonuçlara ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, yürürlükteki anayasal kurallarla tam bir uyum içindedir?
- A(M) hakkında kısıtlanma kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, üyeliğin düşmesi için Genel Kurulda oylama yapılması zorunludur ve bu karara karşı şekil eksikliği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.
- B(M)'nin yürütme erki tarafından bir bakanlığa atanması durumunda, parlamenter sistem geleneğinin bir uzantısı olarak milletvekilliği sıfatı sona ermez ancak yasama faaliyetlerine katılımı bakanlık görevi süresince askıya alınır.
- (M)'nin Meclis çalışmalarına mazeretsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması gerekçesiyle üyeliğinin düşürülebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir; bu Meclis kararına karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını açıklar.Cevap
- D(M)'nin işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı yargılanabilmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi, aynı zamanda milletvekilliği statüsünün de doğrudan sona ermesi sonucunu doğurur.
- E(M)'nin milletvekilliğinden kendi isteğiyle istifa etmesi halinde, bu istifanın geçerlilik kazanarak üyeliğin düşmesi için TBMM'nin üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile onay vermesi anayasal bir zorunluluktur.
Cevap
Devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesi için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu gerektiği ve bu karara karşı ilgilinin veya bir başka milletvekilinin 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine itiraz edebileceği, mahkemenin de 15 gün içinde kesin karar vereceği yönündeki ifade anayasal kurallara uygundur.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre, Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, Başkanlık Divanının durumu tespit etmesi üzerine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 oy) ile karar verilir. Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, Meclis kararıyla gerçekleşen bu düşme işlemine karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu itirazı on beş gün içinde kesin karara bağlar. Verilen ifade, usulü, karar yeter sayısını ve itiraz sürelerini bütünüyle doğru aktarmaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Milletvekilliğinin Düşme Halleri, Usulleri ve Yargısal Denetimi