Examkin

Milletvekilliğinin Düşmesi ve İptali

22 soru

Soru 1Soru →

Bir hukuk fakültesinde düzenlenen "Türk Parlamento Hukukunda Statü Kayıpları" konulu kurgusal duruşmada, yasama organı üyesi olan (M)'nin karşılaştığı farklı ihtimaller üzerinden hukuki senaryolar üretilmiştir.

Bu senaryolarda ortaya çıkan sonuçlara ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, yürürlükteki anayasal kurallarla tam bir uyum içindedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (M)'nin Meclis çalışmalarına mazeretsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması gerekçesiyle üyeliğinin düşürülebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir; bu Meclis kararına karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını açıklar.

Cevap

Devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesi için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu gerektiği ve bu karara karşı ilgilinin veya bir başka milletvekilinin 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine itiraz edebileceği, mahkemenin de 15 gün içinde kesin karar vereceği yönündeki ifade anayasal kurallara uygundur.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre, Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, Başkanlık Divanının durumu tespit etmesi üzerine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 oy) ile karar verilir. Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, Meclis kararıyla gerçekleşen bu düşme işlemine karşı ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu itirazı on beş gün içinde kesin karara bağlar. Verilen ifade, usulü, karar yeter sayısını ve itiraz sürelerini bütünüyle doğru aktarmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin Meclis kararıyla düştüğü haller ile kendiliğinden veya bildirimle düştüğü halleri birbirinden ayırın.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde TBMM kararı gerekirken; Cumhurbaşkanı yardımcısı/bakan olma durumunda kendiliğinden, kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde ise bildirimin Genel Kurula sunulmasıyla oylamasız düşer.
Anayasa Mahkemesi denetimi yalnızca TBMM kararıyla gerçekleşen düşme hallerinde (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) mümkündür.
2
Devamsızlık hali için Anayasa'da öngörülen özel karar yeter sayısını ve itiraz sürecini tespit edin.
Bir ay içinde 5 birleşim günü devamsızlık halinde karar için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' aranır. İptal istemi için Anayasa Mahkemesine başvuru süresi 7 gün, Mahkemenin karar verme süresi 15 gündür.
Bu süreler ve oranlar 1982 Anayasası madde 84 ve 85'te açıkça düzenlenmiş olup, doğrulanması gereken temel hukuki şartlardır.
3
Diğer seçeneklerdeki hatalı hukuki sonuçları eleyin.
Kısıtlanma bildirimle düşer (oylamasız), yargı yolu kapalıdır. Bakan atanan kişinin üyeliği kendiliğinden düşer (askıya alınmaz). Dokunulmazlığın kaldırılması üyeliği düşürmez. İstifa için özel nitelikli çoğunluk (3/2) aranmaz, toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir.
Seçeneklerin her biri farklı bir anayasa hukuku kavramını (çoğunluklar, yargı yolları, hükûmet sistemi özellikleri) hatalı kurgulamıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşme Halleri, Usulleri ve Yargısal Denetimi
Soru 2Soru →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi milletvekilliğinin sona ermesine veya düşmesine neden olan hallerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması milletvekilliğini sona erdirmez.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, Anayasa'nın 83. maddesi kapsamında milletvekilinin sorgulanması, tutuklanması veya yargılanabilmesi için getirilen geçici bir durumdur. Bu işlem milletvekilinin temsil yetkisini veya üyeliğini sona erdirmez; kişi milletvekili kalmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren halleri gruplandır.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık TBMM kararıyla; kesin hüküm, kısıtlanma ve atanma ise kendiliğinden üyeliği düşürür.
Anayasa'nın 84. maddesindeki düşme sebeplerini belirlemek için.
2
Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasının hukuki sonucunu analiz et.
Dokunulmazlığın kaldırılması sadece milletvekilinin cezai kovuşturmaya tabi tutulmasını sağlar.
Milletvekilliği sıfatının devam edip etmediğini tespit etmek için.
3
Seçenekleri karşılaştırarak doğru cevaba ulaş.
Dokunulmazlığın kaldırılması üyeliği sona erdiren haller arasında yer almadığı için doğru cevaptır.
Hukuki statüdeki değişikliğin sınırını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Halleri

İpuçları

1
Üyeliğin düşmesi için Anayasa'nın 84. maddesindeki sınırlı hallerden birinin gerçekleşmesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

TBMM tarafından düşme kararı verildiğinde başvurulabilecek yargı yolunu ve sürelerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin düşmesi ve bu kararlara karşı yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinin; istifa, devamsızlık veya bağdaşmayan bir görevde ısrar etme nedenlerinden biriyle düşmesine Genel Kurulca karar verilmesi halinde, bu karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

Milletvekilliğinin; istifa, devamsızlık veya bağdaşmayan bir görevde ısrar etme nedenlerinden biriyle düşmesine Genel Kurulca karar verilmesi halinde, bu karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.
Anayasa'nın 84. ve 85. maddelerine göre, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan milletvekilliğinin düşmesi kararlarına (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir. Mahkeme ise bu istemi 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme hallerini kategorize etme
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurul kararı gerekirken; kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde Genel Kurula bildirim yeterlidir. Atanma durumlarında ise üyelik kendiliğinden sona erer.
Anayasa'nın 84. maddesi düşme usullerini farklılaştırmıştır.
2
Yargı yolunu kontrol etme
Anayasa'nın 85. maddesine göre; sadece dokunulmazlığın kaldırılması ile Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) düşme işlemlerine karşı Anayasa Mahkemesine gidilebilir.
Bildirimle (notification) gerçekleşen düşme hallerinde AYM'ye iptal başvurusu yapılamaz.
3
Süreleri doğrulama
Başvuru süresi 7 gün, Mahkemenin karar verme süresi ise 15 gündür.
Yasama faaliyetlerinin aksamaması için anayasal olarak hızlı bir yargısal denetim öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Karar vs. Bildirim Ayrımı ve Yargısal Denetim

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi için gereken özel nitelikli karar yeter sayısını (301) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası'na göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar etme veya devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu tarafından alınan milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı yapılacak itiraz süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kararın iptali için, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Meclis kararıyla milletvekilliğinin düşmesi durumunda, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.
1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev kabul etme veya devamsızlık nedeniyle TBMM Genel Kurulu tarafından verilen düşme kararlarına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme usulünü belirle
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde üyeliğin düşmesine TBMM Genel Kurulu karar verir.
Anayasa'nın 84. maddesine göre bu haller Meclis kararı gerektiren durumlardır.
2
Yargısal denetim yolunu kontrol et
7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvuru hakkı vardır.
Anayasa'nın 85. maddesi, Meclis kararıyla düşme ve dokunulmazlığın kaldırılması hallerinde bu süreyi öngörmüştür.
3
Karar süresini doğrula
Anayasa Mahkemesi 15 gün içinde karar vermelidir.
Anayasa'da belirtilen kesin karar verme süresi 15 gündür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi hallerde 'kendiliğinden', hangi hallerde 'bildirimle' ve hangi hallerde 'TBMM kararıyla' düştüğünü listeleyerek tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekilliğinin sona ermesi, düşmesi ve bu işlemlere karşı başvurulabilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar veya devamsızlık nedeniyle üyeliği düşürülen milletvekili; bu karara karşı 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme 1515 gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar veya devamsızlık nedeniyle düşme kararı verilmesi halinde, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde kararını verir.
Doğru ifade, Anayasa'nın 8585. maddesinde yer alan yargısal denetim kuralını tam olarak yansıtmaktadır. İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde verilen düşme kararlarına karşı milletvekilleri 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu başvuruyu 1515 gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme nedenleri tasnif edilir.
Düşme halleri; Meclis kararı (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) ve bildirim (kesin hüküm, kısıtlanma) olarak ikiye ayrılır.
Anayasa'nın 8484. maddesi farklı prosedürler öngörmüştür.
2
Yargısal denetimin kapsamı belirlenir.
Anayasa'nın 8585. maddesi, sadece Genel Kurul kararıyla gerçekleşen düşme halleri ve dokunulmazlığın kaldırılması için yargı yolunu açmıştır.
Bildirimle gerçekleşen (kesin hüküm vb.) haller bu denetimin dışındadır.
3
Hak arama süreleri ve karar süreleri teyit edilir.
Başvuru süresi 77 gün, Mahkemenin karar süresi ise 1515 gündür.
Bu süreler hak düşürücü ve kesin sürelerdir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim (AYM Başvurusu)

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan bir milletvekilinin üyeliğinin ne zaman ve nasıl sona erdiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınması (oylama yapılması) zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin üyelikten istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda, üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınması gerekir.
1982 Anayasası'na göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevin sürdürülmesinde ısrar edilmesi ve devamsızlık (bir ay içinde toplam 55 birleşim günü özürsüz katılmama) hallerinde üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu oylama yaparak karar vermelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme usullerini sınıflandırın.
Milletvekilliğinin sona ermesi; kendiliğinden (ölüm vb.), bildirimle (kesin hüküm, kısıtlanma) veya Genel Kurul kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) olur.
Anayasa'nın 8484. maddesi bu usulleri kesin olarak ayırmıştır.
2
Karar gerektiren halleri belirleyin.
İstifa durumunda üyelik, TBMM Genel Kurulunca basit çoğunlukla karar verilmesiyle düşer.
Seçmenin iradesini temsil eden bir görevin bırakılması, Meclis iradesinin onayını gerektirir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesinde Genel Kurul kararı gereken haller.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine yapılacak itiraz sürelerini (7 gün başvuru, 15 gün karar) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin sona ermesi halleri, bu süreçte izlenen usul ve kararların yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; bu kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; bu kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Doğru ifade, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gerekli olan üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) şartını ve bu kararın ardından işletilebilecek yedi günlük Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini eksiksiz ve doğru şekilde tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme sebebinin usulünü belirleme
Devamsızlık, Meclis kararı ile düşme hallerindendir.
Anayasa 84. madde uyarınca devamsızlık, istifa ve bağdaşmazlık halleri Genel Kurul kararı gerektirir.
2
Karar yeter sayısını kontrol etme
301301 (Üye tamsayısının salt çoğunluğu) gereklidir.
Anayasa, sadece devamsızlık sebebiyle düşme için üye tamsayısının salt çoğunluğunu şart koşmuştur.
3
Yargısal denetim süresini ve yetkisini doğrulama
77 gün başvuru, 1515 gün karar süresi.
Anayasa 85. maddeye göre Meclis kararıyla düşme hallerine karşı (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) AYM yolu açıktır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Meclis Kararı ile Düşmesi ve Yargısal Denetimi

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı yargı yolu ve süreleri ile milletvekilliğinin düşmesi süreçlerini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru →

1982 Anayasası'na göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar etme veya devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu tarafından verilen milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulması durumunda, Mahkeme bu istemi kaç gün içinde kesin olarak karara bağlamalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15 gün

Cevap

Anayasa Mahkemesi, milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı yapılan başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlar.
1982 Anayasası'nın 'Yasama Dokunulmazlığı ve Milletvekilliğinin Düşmesi Kararlarının İptal İstemi' başlıklı 85. maddesine göre, Meclis Genel Kurulu kararının alındığı tarihten başlayarak 7 gün içinde ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili tarafından iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Genel Kurulu kararının niteliğini belirle.
İstifa, bağdaşmazlık veya devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşmesi kararının TBMM Genel Kurulu tarafından alındığı tespit edildi.
Yargısal denetim süreci TBMM Genel Kurulu tarafından alınan kararlar için geçerlidir.
2
Anayasal denetim sürelerini hatırla.
Başvuru süresi 7 gün, Mahkemenin karar süresi 15 gündür.
Anayasa'nın 85. maddesi bu süreleri kesin olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarının yargısal denetim süresi

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerinin TBMM Genel Kurulu kararı gerektirdiğini, hangilerinin ise sadece bildirimle gerçekleştiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 9Soru →

1982 Anayasası'na göre, bir milletvekilinin meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması sebebiyle milletvekilliğinin düşmesi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Milletvekilliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Doğru ifadeye göre, bir milletvekili meclis çalışmalarına bir ay içinde toplam beş birleşim günü mazeretsiz katılmazsa, TBMM Genel Kurulu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) bu kişinin vekilliğinin düşmesine karar verebilir. Bu karara karşı hem ilgili milletvekili hem de başka bir milletvekili, 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir; mahkeme ise bu istemi 15 gün içinde karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Devamsızlık kriterini belirle
Bir ay içinde toplam 5 birleşim günü özürsüz/izinsiz katılmama
Anayasa'nın 84. maddesinde düzenlenen devamsızlık şartıdır.
2
Karar yeter sayısını hatırla
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 milletvekili)
İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için nitelikli çoğunluk aranır.
3
Yargısal denetim sürecini analiz et
7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde AYM kararı
Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca Meclis kararıyla düşen üyeliklerde hızlandırılmış bir yargı denetimi öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşürülmesi usulü ve yargısal denetimi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 10Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekilliğinin sona ermesi, düşmesi ve bu işlemlere karşı başvurulabilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilen düşme kararına karşı, 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle üye tamsayısının salt çoğunluğuyla verilen düşme kararına karşı, 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.
Doğru olan ifade, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı izlenen yargısal denetim sürecini tam ve doğru açıklamaktadır. Anayasa'nın 84. maddesine göre devamsızlıkta düşme kararı için üye tamsayısının salt çoğunluğu şarttır ve 85. maddeye göre bu karar alındıktan sonra 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir, Mahkeme de 15 gün içinde kararını verir.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme hallerinin usul bakımından sınıflandırılması
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmayan görev hallerinde Genel Kurul kararı gerekirken; kesin hüküm, kısıtlanma ve atama hallerinde bildirimle üyelik sona erer.
Yargısal denetimin hangi hallerde mümkün olduğunu belirlemek için bu ayrım kritiktir.
2
Devamsızlık nedeniyle düşme kararının niteliğinin incelenmesi
Bir ayda toplam beş birleşim günü özürsüz devamsızlık yapan milletvekilinin üyeliği, üye tamsayısının salt çoğunluğu (en az 301 oy) ile düşürülebilir.
Bu durum, Anayasa'da özel bir nitelikli çoğunluk aranan nadir düşme hallerinden biridir.
3
Yargısal denetim sürelerinin ve kapsamının kontrol edilmesi
Genel Kurul tarafından verilen düşme kararlarına karşı 7 gün içinde iptal başvurusu yapılabilir ve Anayasa Mahkemesi 15 gün içinde karar verir.
Anayasa m. 85'teki başvuru ve karar süreleri ile hangi fıkraların (84/1, 3, 4) kapsamda olduğu doğrulanmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesi ve Yargısal Denetimi (Başvuru ve Karar Süreleri)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesiyle ilgili Anayasa Mahkemesine kimlerin (ilgili vekil veya herhangi bir vekil) başvurabileceği konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin düşmesi ve bu kararlara karşı başvurulabilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, kesinleşen yargı kararının Genel Kurula bildirilmesiyle sona erer ve bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz.

Cevap

Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma durumlarında milletvekilliği, kararın Genel Kurula bildirilmesiyle düşer ve bu özel duruma karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulamaz.
1982 Anayasası uyarınca milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebepleriyle düşmesi, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşen bir 'bildirim' usulüdür. Anayasa'nın 85. maddesi, meclis kararıyla (oylama ile) düşürülen üyeliklere karşı Anayasa Mahkemesine itiraz yolunu açmışken, bildirim yoluyla düşen üyelikleri bu kapsamın dışında tutmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme usullerini belirleme
Milletvekilliği; TBMM kararı (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık), bildirim (kesin hüküm, kısıtlılık) veya kendiliğinden (ölüm, CB yardımcısı/bakan olma) sona erebilir.
Anayasa'nın 84. maddesi düşme sebeplerini usullerine göre ayırmıştır.
2
Yargısal denetim kapsamını inceleme
Anayasa Mahkemesine itiraz (Madde 85), sadece TBMM Genel Kurulu kararıyla düşürülen üyelikler (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) ve dokunulmazlığın kaldırılması için geçerlidir.
Yargı kararıyla (bildirimle) düşen üyeliklerde zaten kesinleşmiş bir mahkeme hükmü olduğu için bu yola gidilemez.
3
İtiraz sürelerini ve usulünü teyit etme
Karardan itibaren 7 gün içinde AYM'ye başvurulur; AYM 15 gün içinde kararını verir.
Süreler hak düşürücü niteliktedir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve Yargısal Denetimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekilliğinin düşmesi ve bu işlemlere karşı başvurulabilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Cevap

Meclis çalışmalarına bir ay içinde toplam beş birleşim günü mazeretsiz katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) gerekir.
Doğru olan ifade, meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilmesidir. Anayasa'nın 84. maddesine göre devamsızlık hali, Meclis kararını gerektiren haller arasında en yüksek karar yeter sayısına (301) sahip olan durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme hallerinin usul bakımından ayrımını yapın.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık halleri TBMM kararıyla; kesin hüküm, kısıtlanma ve atama halleri bildirimle sonuçlanır.
Anayasa her durum için farklı bir hukuki prosedür öngörmüştür.
2
Devamsızlık hali için gereken özel çoğunluğu belirleyin.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (600 vekilin en az 301'i).
Devamsızlık nedeniyle düşme, diğer oylamalı düşme hallerinden farklı olarak nitelikli çoğunluk gerektirir.
3
Yargısal denetim mekanizmasını kontrol edin.
7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde Anayasa Mahkemesi kararı.
Meclis kararıyla düşme hallerinde yargı yolu açıktır; ancak bildirimle (kesin hüküm vb.) sona erme hallerinde bu özel yargı yolu (AYM'ye 7 gün içinde başvuru) işletilemez.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesinde usul ve nitelikli çoğunluk farkları

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi durumunda, boşalan üyeliklerin doldurulması için yapılan 'ara seçim' şartlarını ve istisnalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 13Soru →

1982 Anayasası’na göre, milletvekilliğinin düşmesi süreçleri ve bu işlemlere karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulunca karar verilir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Cevap

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulunca karar verilmesi ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilmesi doğrudur.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden üyenin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulunca karar verilir. 85. madde ise bu karara karşı, milletvekilinin kendisi veya bir başka milletvekili tarafından 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabileceğini ve mahkemenin 15 gün içinde kesin kararını vereceğini hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini usul bakımından sınıflandırın.
Milletvekilliği; Meclis kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmayan görev) veya bildirimle/kendiliğinden (kesin hüküm, kısıtlanma, ölüm, CB yardımcısı/bakan atanma) sona erer.
Anayasa her durum için farklı bir usul öngörmüştür.
2
Yargısal denetim imkanını kontrol edin.
Anayasa m. 85 uyarınca; istifa, bağdaşmayan görev ve devamsızlık nedeniyle verilen düşme kararları ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Diğer düşme halleri (kesin hüküm, kısıtlanma vb.) idari/siyasi bir karar değil, hukuki bir durumun bildirimi olduğu için m. 85 kapsamındaki özel denetime tabi değildir.
3
Bağdaşmayan görevde ısrar halindeki usulü doğrulayın.
Üyeliğin düşmesine Genel Kurulca (gizli oyla) karar verilir ve yargı yolu açıktır.
Anayasa m. 84/3 ve m. 85 hükümleri bu prosedürü açıkça tanımlar.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesinde usul ve yargısal denetim ayrımı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinde hangi durumlarda Anayasa Mahkemesi denetiminin (7 gün başvuru, 15 gün karar) mümkün olduğunu listeleyerek çalışınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 14Soru →

19821982 Anayasası’na göre, milletvekilliğinin sona ermesi halleri ve bu işlemlere karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar veya devamsızlık hallerinde verilen düşme kararlarının iptali için, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar veya devamsızlık hallerinde verilen düşme kararlarının iptali için, yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 8585. maddesinde düzenlenen yargısal denetim mekanizmasını tam olarak açıklamaktadır. İstifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar ve devamsızlık hallerinde Meclis Genel Kurulu tarafından verilen kararlara karşı, milletvekilinin kendisi veya başka bir milletvekili tarafından 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme usullerini kategorize etmek.
Milletvekilliği; kendiliğinden (ölüm vb.), bildirimle (kesin hüküm, kısıtlılık vb.) veya Meclis kararıyla (istifa, devamsızlık vb.) sona erer.
Yargısal denetimin kapsamını belirlemek için işlemin niteliğini bilmek gerekir.
2
Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilecek halleri belirlemek.
Anayasa'nın 8585. maddesine göre; istifa, bağdaşmazlıkta ısrar ve devamsızlık hallerinde Meclis Genel Kurulu tarafından verilen kararlar yargı denetimine tabidir.
Yargı yolu sadece TBMM Genel Kurulu iradesiyle alınan düşme kararları için öngörülmüştür.
3
Başvuru sürelerini ve usulünü kontrol etmek.
Karar tarihinden itibaren 77 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur; mahkeme 1515 gün içinde karar verir.
Anayasal sürelerin doğruluğunu teyit etmek kesin sonuca ulaştırır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Yargısal Denetim
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi usulü ve bu karara karşı işletilecek yargısal denetim süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyeliğin düşmesine Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Milletvekilliğinin devamsızlık sebebiyle düşmesi için TBMM Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alması gerekir ve bu kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Doğru ifade, devamsızlık durumunda üyeliğin düşmesinin Meclis kararına (üye tamsayısının salt çoğunluğu) bağlı olduğunu ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini belirtmektedir. Bu usul Anayasa'nın 8484. ve 8585. maddelerine tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Devamsızlık nedeniyle düşme şartlarını analiz et.
Bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz/izinsiz katılmama durumudur.
Anayasa'nın 8484. maddesinde düzenlenen özel düşme sebebidir.
2
Karar alma usulünü ve çoğunluk oranını belirle.
TBMM Genel Kurulu kararı ve üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) gereklidir.
İstifa ve bağdaşmazlıktan farklı olarak devamsızlıkta nitelikli çoğunluk aranır.
3
Yargısal denetim yolunu kontrol et.
Yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvuru ve Mahkemenin on beş gün içinde karar vermesi usulü uygulanır.
Anayasa'nın 8585. maddesi uyarınca Meclis kararıyla düşme halleri yargı denetimine tabidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşmesi sürecinde karar yetkisi TBMM Genel Kuruluna, yargısal denetim yetkisi ise Anayasa Mahkemesine aittir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kendiliğinden düştüğü haller (ölüm, CB seçilme vb.) ile Meclis kararıyla düştüğü hallerin tam listesini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 16Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin düşmesi süreçleri, usulleri ve bu süreçlere karşı öngörülen yargısal denetim yolları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan milletvekilinin üyeliği kendiliğinden sona ererken; meclis çalışmalarına bir ay içinde özürsüz veya izinsiz olarak toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesi için Genel Kurulda üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararı aranır.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan milletvekilinin üyeliğinin kendiliğinden sona ermesi ve devamsızlık nedeniyle düşme kararı için üye tamsayısının salt çoğunluğunun aranması.
Doğru ifadede, 2017 değişikliği ile getirilen bakan atanan milletvekilinin üyeliğinin meclis işlemine gerek kalmaksızın anında sona ereceği kuralı ile devamsızlık nedeniyle düşmede aranan özel karar yeter sayısı (üye tamsayısının salt çoğunluğu) eksiksiz ve hatasız bir şekilde ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Genel Kurul kararıyla düşen haller ile bildirimle düşen hallerin ayrımını yap.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık TBMM kararıyla düşer. Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma ise bildirimle (Meclis kararı olmaksızın) düşer.
Yargısal denetim (AYM'ye iptal başvurusu) sadece Meclis kararıyla gerçekleşen düşme işlemleri için mümkündür.
2
Düşme prosedürlerine karşı öngörülen Anayasa Mahkemesi itiraz sürelerini incele.
Meclis kararıyla düşme işlemlerinde ilgili milletvekili veya diğer bir milletvekili kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde AYM'ye iptal davası açabilir. AYM bu istemi 15 gün içinde karara bağlar.
Seçeneklerde başvuru süresi (7 gün) ile karar süresi (15 gün) sıkça karıştırılır.
3
Devamsızlık ve yürütme organında görev alma (bakan atanma) durumlarındaki usulleri değerlendir.
Bakan atananların milletvekilliği anında düşer (2017 değişikliği). Devamsızlık nedeniyle düşmede ise anayasal şart 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301 oy) kararıdır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin yürütme ve yasama arasındaki sert ayrılık kuralı, atama anında üyeliği sonlandırır.
4
Dokunulmazlığın kaldırılması durumunu analiz et.
Dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilinin yargılanabilmesi önündeki engeli kaldırır ancak milletvekilliğini sona erdirmez.
Yargılama süreci devam ederken kişi meclis faaliyetlerine katılmaya devam eder.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri, Oylama Yeter Sayıları ve Yargısal Denetimi
Soru 17Soru →

Anayasa hukuku uygulamasında milletvekilliği sıfatının sona ermesi, söz konusu eylem veya durumun niteliğine göre farklı usullere tabi tutulmuştur. Kimi hâllerde yasama organının eylemli bir oylama yapması gerekirken, kimi hâllerde mahkeme kararının bildirilmesi veya statü değişikliği üyeliği doğrudan sona erdirmektedir. Ayrıca bu süreçlerin anayasaya uygunluk denetimi de özel sürelere bağlanmıştır.

Bu bağlamda, milletvekilliği statüsünün sona erme süreçleri ve yargısal denetimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento faaliyetlerine özürsüz veya izinsiz biçimde bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesine, Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.

Cevap

Devamsızlık durumunda milletvekilliğinin düşmesi için Meclis Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar alınması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 84. maddesine göre, yasama meclisi çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, Meclis Başkanlık Divanının tespiti üzerine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğu ile eylemli olarak karar verilmektedir. Bu usul yasal ve anayasal mevzuata tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin meclis kararıyla veya bildirimle düştüğü hâllerin birbirinden ayrılması
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık meclis oylaması gerektirirken; ölüm, kesin hüküm giyme, kısıtlanma ve bakan atanma durumları kendiliğinden (veya bildirimle) üyeliği sona erdirir.
Oylama gerektirmeyen durumlarda karar yeter sayısı aranması hukuksal bir hatadır.
2
Devamsızlık durumunda aranan özel oylama şartının anımsanması
Bir ayda beş birleşim günü devamsızlık hâlinde Genel Kurulda 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' ile düşme kararı verilir.
Anayasa, milletvekilliğinin devamsızlık nedeniyle düşürülmesini sıradan bir meclis kararı olmaktan çıkarıp nitelikli bir çoğunluğa (en az 301) bağlamıştır.
3
Sürece yönelik yargısal denetim mekanizmasının ve sürelerinin doğrulanması
Meclis kararıyla olan düşmelerde (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) itiraz mercii Anayasa Mahkemesidir ve başvuru süresi 7 gündür.
Farklı yargı yollarına veya iptal davası sürelerine (60 gün vb.) yapılan atıfların elenmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Hâlleri ve Usulleri
Soru 18Soru →

Mevcut anayasal düzene göre, parlamento üyeliğinin sona ermesi usulleri ile bu süreçlere ilişkin yargısal denetim yolları birbirinden farklılık göstermektedir. Bir parlamenter hakkında karşılaşılabilecek hukuki durumlar aşağıda örneklendirilmiştir:

I. Hakkında yürütülen adli süreç sonucunda kısıtlanmasına karar verilmesi ve mahkeme kararının kesinleşmesi
II. Yasama çalışmaları sırasında meclis oturumlarına izinsiz ve mazeretsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması
III. Yürütme erki içerisinde görev almak üzere Cumhurbaşkanınca bakan olarak atanması

Bu durumlarda üyeliğin düşmesi prosedürleri, karar yeter sayıları ve Anayasa Mahkemesi denetimi dikkate alındığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken isabetlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II numaralı durumda devamsızlık sebebiyle üyeliğin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir ve Mahkeme on beş gün içinde kesin kararını verir.

Cevap

İkinci durumda (devamsızlık) üyeliğin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verileceğini ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabileceğini ifade eden seçenek doğru yanıttır.
Anayasaya göre, milletvekilinin devamsızlığı halinde üyeliğin düşmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınan Genel Kurul kararıyla hükmedilir. Bu karara veya istifa ile bağdaşmazlık sebebiyle alınan düşme kararlarına karşı ilgili milletvekili ya da başka bir milletvekili yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir. Mahkeme de on beş gün içinde kesin kararını açıklar. Dolayısıyla sadece devamsızlık durumu için belirtilen usul, karar yeter sayısı ve yargısal denetim mekanizması her yönüyle hukuka uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili durumlarda üyeliğin sona erme anını ve usulünü belirlemek
I numaralı durumda üyelik bildirimle (Genel Kurul kararı olmaksızın) biter, II numaralı durumda Genel Kurul oylamasıyla biter, III numaralı durumda atama yapıldığı an kendiliğinden biter.
Anayasa'nın 84. ve 106. maddeleri farklı sona erme biçimleri düzenlemiştir.
2
Devamsızlık hallerinde (II. durum) gerekli karar yeter sayısını tespit etmek
Karar için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu aranmaktadır.
Anayasa'nın 84. maddesinin 4. fıkrasındaki açık hüküm uyarınca toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterli görülmemiştir.
3
Anayasa Mahkemesi denetimine (7 gün/15 gün usulü) tabi olan işlemleri değerlendirmek
Devamsızlık, istifa ve bağdaşmazlık nedeniyle alınan Genel Kurul kararlarına karşı 7 gün içinde başvuru yapılabilir ve mahkeme 15 gün içinde kesin karara varır. Ancak bildirimle düşme (kısıtlanma, kesin hüküm) bu kapsama girmez.
Anayasa'nın 85. maddesi yargısal denetimi sadece belirli kararlarla (84'üncü maddenin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları) sınırlamıştır.
4
Seçenekleri anayasal kurallar çerçevesinde analiz ederek doğru olanı bulmak
Yalnızca devamsızlık kararı için üye tamsayısının salt çoğunluğu şartını ve 7 günlük AYM itiraz sürecini birlikte doğru veren ifade isabetlidir.
Diğer seçeneklerde usul, karar yeter sayısı veya yargı denetimi kapsamı hatalı aktarılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesi, bildirim vs. karar ayrımı, karar yeter sayıları ve yargısal denetim süreci
Soru 19Soru →

Yasama organı üyelerinin görev süreleri dolmadan statülerini kaybetmeleri, hukuki gerekçeye bağlı olarak farklı usul ve yargısal güvencelere tabi kılınmıştır. Bir yasama döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri hakkında aşağıdaki durumlar ortaya çıkmıştır:

I. Kocaeli Milletvekili A, Cumhurbaşkanı tarafından kabineye bakan olarak atanmıştır.
II. İzmir Milletvekili B'nin, kasten işlediği bir suçtan dolayı aldığı kesinleşmiş mahkumiyet kararı Genel Kurulun bilgisine sunulmuştur.
III. Ankara Milletvekili C'nin, bir ay içinde izinsiz ve özürsüz olarak beş birleşim günü Meclis çalışmalarına katılmadığı Başkanlık Divanınca tespit edilerek Genel Kurulda oylamaya sunulmuştur.
IV. Bursa Milletvekili D'nin, hakkında yürütülen bir ceza soruşturması kapsamında yasama dokunulmazlığı Genel Kurul kararıyla kaldırılmıştır.

Bu milletvekillerinin hukuki durumuyla ilgili yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: B'nin üyeliğinin sona ermesi bir parlamento kararı niteliği taşımadığından, bu işleme karşı anayasal bir güvence olan Anayasa Mahkemesine yedi gün içinde iptal davası açma yolu kapalıdır.

Cevap

Kesinleşmiş mahkumiyet kararının Genel Kurula sunulmasıyla düşen milletvekilliği işlemine karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamayacağını ifade eden seçenek doğrudur.
Kesin mahkumiyet veya kısıtlanma sebebiyle milletvekilliğinin düşmesi, bir Meclis oylaması (kararı) ile değil, mahkeme kararının TBMM Genel Kuruluna bildirilmesiyle gerçekleşir. İşlem kurucu değil, bildirici niteliktedir. Ortada iptali istenebilecek bir 'Meclis Kararı' olmadığı için, Anayasa'nın 85. maddesinde öngörülen 'istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık' halleri için geçerli olan 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine doğrudan başvurma yolu bu durumda kullanılamaz. Doğru cevap, mahkumiyetin bildirimle düşme niteliğine ve itiraz yolunun kapalı olmasına vurgu yapmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kesin mahkumiyet (B milletvekili) durumunu analiz et.
Milletvekilliği mahkeme kararının Genel Kurulda okunmasıyla düşer. Ortada iptali istenebilecek bir meclis oylaması/kararı yoktur.
Anayasa m.84 uyarınca bildirimle düşme hallerinde meclis kararı iptali davası (m.85) açılamaz.
2
Devamsızlık (C milletvekili) usulü ve yargı denetimi şartlarını kontrol et.
Devamsızlıkla düşme için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) gerekir. İptal davası 7 gün içinde açılır, 15 gün içinde karara bağlanır.
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu veya hatalı başvuru süreleri belirten ifadeleri elemek için.
3
Bakan atanma (A milletvekili) durumunu CHS kapsamında değerlendir.
Bakan atanan kişinin milletvekilliği anında, kendiliğinden sona erer. Mecliste karar alınmaz veya bildirim şartı aranmaz.
2017 anayasa değişikliğiyle yasama ve yürütmenin sert ayrılığı ilkesinin sonucudur.
4
Dokunulmazlık ve sorumsuzluk (D milletvekili) ilişkisini incele.
Dokunulmazlığın kaldırılması, sadece ilgili dosya için yargılama yolunu açar; sorumsuzluğu zedelemez ve üyeliği düşürmez.
Sorumsuzluk maddi ve mutlaktır, dokunulmazlık ise usuli ve nispîdir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin düşmesi usulleri (karar vs. bildirim vs. kendiliğinden) ve yargısal denetim mekanizması (m.84 ve m.85).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru →

1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri ve 2017 anayasa değişiklikleri ile getirilen yeni hükümet sistemi ilkeleri dikkate alındığında; milletvekilliği sıfatının sona ermesi, düşme usulü ve bu işlemlere karşı öngörülen yargısal denetim mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir; bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Meclis çalışmalarına devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301 milletvekili) karar verilmesi ve bu kararın Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olması doğru ifadedir.
Anayasa'nın 84. maddesinin dördüncü fıkrasına göre, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi kararı üye tamsayısının salt çoğunluğu (301) ile alınır. Aynı zamanda Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, Genel Kurul tarafından alınan bu düşme kararına karşı milletvekili veya bir başka üye 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir ve Mahkeme bu istemi 15 gün içinde karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Devamsızlık durumunun tespiti
Bir ay içinde özürsüz veya izinsiz toplam 5 birleşim gününe katılmama durumu belirlenir.
Anayasa'nın 84. maddesinin 4. fıkrasındaki düşme nedeninin oluşup oluşmadığını kontrol etmek gerekir.
2
Karar yeter sayısının kontrolü
Bu gerekçeyle düşme kararı verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (600 vekilden en az 301 vekil) olumlu oyu şarttır.
Devamsızlık nedeniyle düşme, diğer düşme nedenlerinden farklı olarak nitelikli çoğunluk gerektirir.
3
Yargısal denetim yolunun belirlenmesi
Karara karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir; Mahkeme 15 gün içinde kesin kararını verir.
Anayasa'nın 85. maddesi; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle alınan parlamento kararlarını yargı denetimine tabi kılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin parlamento kararı ile düşürülmesi halleri ve Anayasa Mahkemesi denetimi

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi durumunda AYM'ye başvurabilen tek kişinin 'ilgili milletvekili' olmadığı, diğer vekillerin de başvurabileceği kuralını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Sayfa 1 / 2Sonraki