Bir ilçe belediye encümeni, trafik akışını rahatlatmak gerekçesiyle ilçenin en işlek caddelerinden birini araç trafiğine kapatma kararı almıştır. Bu caddede mağazası bulunan esnaf Bay (A), alınan kararın aslında kamu yararına hizmet etmediğini ve ticari faaliyetlerini olumsuz etkileyeceğini belirterek işlemin iptali için idari yargıya başvurmak istemektedir. Buna göre, iptal davasının niteliği ve idari işlemin unsurları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Bay (A)'nın bu davayı açabilmesi için işlem nedeniyle kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin ihlal edilmiş olması yeterlidir; davanın dinlenebilmesi için ayrıca mutlak bir hakkının ihlal edilmiş olması şartı aranmaz.Cevap
- Bİptal davasının asli amacını idari işlemden doğan zararların tazmini oluşturduğundan, Bay (A) mahkemeden öncelikle uğradığı maddi zararın miktarını tespit etmesini istemelidir.
- CBelediyenin işlemi tesis ederken dayandığı trafik sıkışıklığı olgusu işlemin 'konu' unsurunu, caddenin trafiğe fiilen kapatılması sonucu ise 'sebep' unsurunu oluşturur.
- DBelediye encümeninin bu kararı sırf caddedeki rakip esnafı kayırmak amacıyla aldığı ispatlanırsa, hukuki açıdan 'fonksiyon gaspı' adı verilen ağır yetki sakatlığı ortaya çıkar.
- EBay (A)'nın söz konusu idari işleme karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilmesi için kanunda öngörülen genel dava açma süresi işlemin tebliğinden itibaren en fazla 30 gündür.
Cevap
İptal davası açılabilmesi için davacının kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin ihlal edilmiş olması yeterlidir; hak ihlali aranmaz.
İptal davaları, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından biri yönünden hukuka aykırı oldukları ileri sürülerek açılan ve idari işlemin geçmişe etkili olarak hukuk aleminden silinmesini sağlayan davalardır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na (İYUK) göre, iptal davası açılabilmesi için davacının işlemle 'kişisel, meşru ve güncel bir menfaat bağı' bulunması (menfaat ihlali) yeterlidir. Bir mutlak hakkın ihlal edilmesi veya maddi/manevi bir zarar doğması şartı, iptal davaları için değil; tam yargı (tazminat) davaları için aranan bir ön şarttır. Dolayısıyla esnafın menfaatinin ihlali, davayı açması için yeterli sübjektif ehliyeti sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İptal Davasının Özellikleri ve Dava Açma Şartları