İptal Davaları

Market sahibi (A)'nın işletmesi, belediye encümeni tarafından "hijyen kurallarına aykırılık" gerekçesiyle 15 gün süreyle mühürlenmiştir. (A), bu işlemin aslında ruhsat şartlarıyla ilgili olmadığını, belediye başkanının yakın bir akrabasının aynı sokakta benzer bir market açacak olması nedeniyle rakip işletmeyi saf dışı bırakmak amacıyla yapıldığını ileri sürmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) çerçevesinde, (A)'nın idari yargıda başvurabileceği yollar ve sakatlık iddiaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$(K)$, bir kamu kurumunda şube müdürü olarak görev yapmaktadır. Birim amiri ile yaşadığı şahsi bir anlaşmazlık sonrasında, $(K)$ hakkında herhangi bir disiplin soruşturması yürütülmeden ve kadrosunun bulunduğu birimde hizmete ihtiyaç devam etmesine rağmen, "hizmetin gereği" ibaresi kullanılarak görev yeri değiştirilmiş ve pasif bir göreve atanmıştır. $(K)$, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptal davası açmıştır. Yapılan yargılamada işlemin kamu yararı amacına değil, kişisel bir husumete dayalı olarak tesis edildiğinin tespit edilmesi durumunda; idari işlemin hangi unsuru yönünden sakat olduğu ve bu sakatlığın hukuki niteliği aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Bir ilçe belediye encümeni, trafik akışını rahatlatmak gerekçesiyle ilçenin en işlek caddelerinden birini araç trafiğine kapatma kararı almıştır. Bu caddede mağazası bulunan esnaf Bay (A), alınan kararın aslında kamu yararına hizmet etmediğini ve ticari faaliyetlerini olumsuz etkileyeceğini belirterek işlemin iptali için idari yargıya başvurmak istemektedir. Buna göre, iptal davasının niteliği ve idari işlemin unsurları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yapan (P), kurumdaki bir ihaleye fesat karıştırıldığına dair hazırladığı raporu Valiliğe sunduktan kısa bir süre sonra, İl Müdürü tarafından imzalanan bir idari işlemle ilçedeki pasif bir göreve atanmıştır. İşlemin gerekçesinde "hizmetin daha etkin yürütülmesi" gösterilmesine rağmen, asıl amacın ihale soruşturmasını engellemek olduğu açıktır. Ayrıca ilgili mevzuata göre şube müdürlerinin atama işlemini yapma yetkisi İl Müdürüne değil, bizzat Valiye aittir. Bu atama sonucunda (P)'nin maddi haklarında kayıp yaşanmıştır.

Bu olay bağlamında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve idare hukuku ilkeleri uyarınca aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda mühendis olarak görev yapan (T), mevzuat gereği "Daire Başkanı" tarafından kurulması gereken teknik bir komisyonun doğrudan üst makam olan "Genel Müdür" tarafından oluşturulduğunu, komisyon kurulmasına gerekçe gösterilen ihtiyacın fiilen mevcut olmadığını ve kendisinin bu komisyonda sırf kurum merkezinden uzaklaştırılmak amacıyla görevlendirildiğini iddia etmektedir. (T), bu görevlendirme işlemi nedeniyle katlandığı fazladan seyahat masraflarının da karşılanmasını isteyerek yargı yoluna başvuracaktır.

Buna göre, açılacak dava ve iptal davasının nitelikleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi idari yargılama usulü kurallarına uygundur?

Bir kamu kurumu, sunduğu hizmetlerin standartlarını belirlemek amacıyla çıkardığı bir yönetmelikle, ilgili alanda faaliyet gösterenlerin belirli bir teknik sertifikaya sahip olmalarını zorunlu kılmıştır. Söz konusu alanda uzun süredir faaliyet gösteren bir meslek grubu, bu düzenlemenin dayandığı teknik verilerin ve ihtiyaç analizlerinin hatalı olduğunu, gerçekte böyle bir zorunluluğa gerek bulunmadığını ileri sürmektedir. Bu meslek grubuna üye bir kişi, söz konusu yönetmelik maddesinin iptali istemiyle dava açmak istemektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve yerleşik yargısal içtihatlar çerçevesinde, bu uyuşmazlığa ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir belediyeye yaptığı iş yeri açma ruhsatı başvurusu hukuka aykırı bir gerekçeyle reddedilen bir işletmecinin; söz konusu ret işleminin iptal edilerek hukuk aleminden tamamen kaldırılması ve işlemin geçmişe etkili olarak geçersiz kılınması amacıyla idari yargıda açması gereken dava türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bakanlığın taşra teşkilatında uzman olarak görev yapan (U), idare hukuku mevzuatına göre yalnızca "Bakan" onayı ile tesis edilebilecek bir atama işlemine konu olmuş ve salt idari amiriyle yaşadığı şahsi husumet gerekçe gösterilerek başka bir ile atanmıştır. Atama işleminin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 45. günde yargı yoluna başvurmaya karar veren (U), aynı zamanda bu hukuka aykırı atama nedeniyle uğradığı taşınma masrafları ile diğer maddi kayıplarının da idarece karşılanmasını talep etmektedir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu ve idare hukuku temel ilkeleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

Bir kamu kurumunda mühendis olarak görev yapan $(S)$, hakkında yürütülen bir disiplin soruşturması neticesinde, aslında kendisi tarafından işlenmediği iddia edilen bazı fiillere dayanılarak "hizmetin gereği" gerekçesiyle başka bir birime naklen atanmıştır. $(S)$, bu işlemin kendisini mağdur ettiğini ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptal davası açmaya karar vermiştir.

$2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve genel idare hukuku ilkeleri çerçevesinde, $(S)$ tarafından açılacak bu dava ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hakkında tesis edilen haksız bir disiplin cezası nedeniyle görevine son verilen bir kamu görevlisi, bu işlemin iptali istemiyle açtığı davayı kazanmıştır. Kararın kendisine tebliğinden itibaren, bu işlemden kaynaklanan maddi ve manevi zararlarının tazmin edilmesini isteyen kamu görevlisinin başvurabileceği yargısal yol ile ilgili aşağıdakilerden hangisi $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümlerine uygundur?

Bir belediye meclisi tarafından alınan ulaşım zammı kararının, bir tüketici derneği tarafından açılan dava sonucunda 'sebep' unsuru yönünden hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği varsayıldığında; bu iptal kararının hukuki niteliği ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda 'yetki saptırması', idarenin bir idari işlemi tesis ederken kanunun kendisine tanıdığı yetkiyi kamu yararı amacı dışında; kişisel, siyasi veya üçüncü kişilere çıkar sağlama gibi özel amaçlarla kullanmasıdır.

Bir mülki idare amiri, mevzuatın kendisine tanıdığı 'kamu düzenini koruma' yetkisini kullanarak, ilçedeki bir meydanda düzenlenmesi planlanan yasal bir açık hava toplantısını yasaklamıştır. Ancak yapılan yargısal incelemede, söz konusu yasaklama kararının kamu düzenine yönelik gerçek bir tehdit bulunmamasına rağmen, sadece toplantıyı düzenleyen grubun siyasi görüşlerine duyulan kişisel muhalefet nedeniyle alındığı tespit edilmiştir.

Buna göre, söz konusu yasaklama işleminin sakatlığı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Bir belediyede mimar olarak görev yapan $(B)$, belediyenin kentsel dönüşüm projelerini akademik bir dille eleştiren bir makale yayımlamıştır. Bu yayından kısa bir süre sonra belediye yönetimi, $(B)$ hakkında bir disiplin soruşturması başlatmak yerine; personelin "kurumsal uyum yetersizliği" gösterdiğini belirterek onu uzmanlık alanıyla ilgisi olmayan Mezarlıklar Müdürlüğü bünyesinde veri giriş görevlisi olarak "hizmet gereği" gerekçesiyle naklen atamıştır. $(B)$ tarafından açılan iptal davasında, mahkeme bu atamanın aslında bir "gizli disiplin cezası" mahiyetinde olduğunu ve idarenin takdir yetkisini kamu yararı dışında kullandığını saptamıştır.

Bu senaryodaki saptamalar dikkate alındığında, söz konusu idari işlem sırasıyla idari işlemin hangi iki unsuru yönünden sakatlık (hukuka aykırılık) teşkil etmektedir?

Kamu görevlisi $(M)$, hakkında usulüne uygun bir savunma süreci işletilmeden tesis edilen ve maaşında kesinti yapılmasına yol açan bir disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir. $(M)$, hem bu cezanın hukuk aleminden kaldırılmasını hem de bu süreçte maaşından yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte kendisine ödenmesini istemektedir.

İdari yargılama hukukundaki dava türleri ve iptal davasının özellikleri dikkate alındığında, $(M)$'nin bu talepleri ve yargısal süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumu, "hizmet gereği" ve "kadro ihtiyacı" gerekçelerini öne sürerek, kurum içindeki muhalif görüşleriyle bilinen bir şube müdürünü, uzmanlık alanıyla ilgisi olmayan ve personel ihtiyacı bulunmayan uzak bir taşra teşkilatına naklen atamıştır. Davacı, bu işlemin aslında kendisini cezalandırmak ve pasifize etmek amacıyla tesis edildiğini ileri sürerek iptal davası açmıştır.

Bu iddia çerçevesinde, söz konusu idari işlemin sakatlandığı ileri sürülen temel unsur ve bu sakatlık türünün doktrindeki adı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir belediye meclisi tarafından kabul edilen ve $01.04 .2024$ tarihinde usulüne uygun olarak ilan edilen imar planı değişikliği, süresi içinde dava konusu edilmemiştir. İdarenin bu plan hükümlerini uygulayarak $10.01 .2026$ tarihinde tesis ettiği bir 'yapı ruhsatı reddi' işlemi, ilgili taşınmaz sahibi $(S)$'ye $20.01 .2026$ tarihinde tebliğ edilmiştir. $(S)$, ruhsat reddi işleminin dayanağı olan imar planının da hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) hükümleri uyarınca, bu uyuşmazlığın yargısal denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?