Anayasa Mahkemesi kararlarında sıklıkla vurgulandığı üzere; bireylere insan onuruna yaraşır asgari bir yaşam standardı sunmak, fırsat eşitliğini sağlamak ve milli geliri adil biçimde dağıtmak devletin temel anayasal ödevleri arasındadır. Devlet, bu ödevleri yerine getirirken anayasada öngörülen çeşitli müdahale ve düzenleme araçlarını kullanır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin sözü edilen anayasal yükümlülüğünü (sosyal devlet ilkesini) hayata geçirmek için başvurduğu mekanizmalardan biri değildir?
- AÖzel mülkiyet altındaki taşınmaz malların, genel menfaatler doğrultusunda ve bedeli ödenmek şartıyla idarece alınması
- BMilli gelirin artırılması ve dengeli dağıtılması amacıyla ekonomik, sosyal ve kültürel hedeflerin planlanması
- Kişilerin yargılanacağı makamın olayın gerçekleşmesinden önce yasalarla önceden ve kesin olarak belirlenmiş olmasıCevap
- DDevletin yürüttüğü faaliyetlerin masraflarına katılımın, kişilerin mali ödeme gücüne göre belirlenmesi
- EKamu hizmeti sunan özel mülkiyetteki teşebbüslerin, zorunlu hallerde kanunla devletin kontrolüne geçirilmesi
Cevap
Kişilerin yargılanacağı makamın olayın gerçekleşmesinden önce yasalarla önceden ve kesin olarak belirlenmiş olması
Kişilerin yargılanacağı makamın önceden yasalarla belirlenmesi, anayasa hukukunda 'kanuni hâkim güvencesi' (tabii hâkim ilkesi) olarak adlandırılır. Bu güvence, bireylerin adil yargılanma hakkını teminat altına alan ve keyfi yargılamaları önleyen bir mekanizmadır. Dolayısıyla bu kural, devletin ekonomik ve sosyal hayata müdahalesini öngören 'Sosyal Devlet' ilkesinin değil; idarenin eylemlerinin yargı denetimine tabi olmasını ve adaletin tarafsızca dağıtılmasını amaçlayan 'Hukuk Devleti' ilkesinin vazgeçilmez bir gereğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sosyal Devlet İlkesi ve Araçları