Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKamu Malları Kavramı ve Kriterleri

Bir devlet üniversitesine, vefat eden bir hayırsever tarafından vasiyetname yoluyla şehir merkezinde bulunan ticari bir iş hanı bırakılmıştır. Üniversite yönetimi, söz konusu iş hanını mevcut ticari kiracılarıyla birlikte devralmış ve buradan elde edilen kira gelirini üniversitenin genel bütçesine dâhil etmiştir. İş hanının eğitim, araştırma veya barınma gibi herhangi bir kamu hizmetinin doğrudan yürütülmesinde kullanılmasına yönelik alınmış bir tahsis kararı veya fiili bir uygulama bulunmamaktadır.

Buna göre, söz konusu iş hanının idare hukuku kapsamındaki niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kamu tüzel kişisinin mülkiyetine geçtiği andan itibaren kendiliğinden kamu malı vasfını kazanır ve bütünüyle idare hukuku kurallarına tabi olur.
  2. B
    Elde edilen kira gelirleri doğrudan kamu hizmetlerinin finansmanında kullanıldığı için, söz konusu taşınmaz "hizmet malı" kategorisinde değerlendirilir.
  3. Mülkiyeti bir kamu tüzel kişisine ait olmakla birlikte, herhangi bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis edilmediğinden idarenin özel malı statüsündedir.Cevap
  4. D
    Taşınmazın edinimi bağış ve vasiyet yoluyla gerçekleştiğinden, idarenin mülkiyet hakkı kısıtlanamaz ve taşınmaz doğrudan "orta malı" niteliğine dönüşür.
  5. E
    Üniversitelerin ayrı bir tüzel kişiliği bulunmadığından, taşınmaz doğrudan doğruya Hazine adına tescil edilerek "sahipsiz mallar" rejimine tabi tutulur.

Cevap

Mülkiyeti bir kamu tüzel kişisine ait olmakla birlikte, herhangi bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis edilmediğinden idarenin özel malı statüsündedir.
İdare hukukunda bir malın 'kamu malı' statüsü kazanabilmesi ve koruyucu idare hukuku rejimine tabi olabilmesi için iki temel kümülatif unsurun gerçekleşmesi şarttır: Aidiyet (malın mülkiyetinin kamu tüzel kişisine ait olması) ve Tahsis (malın doğrudan kamu hizmetinin yürütülmesine veya kamunun genel kullanımına sunulması). Somut olayda iş hanının mülkiyeti devlet üniversitesine geçerek aidiyet unsuru sağlanmıştır. Ancak taşınmaz, üniversitenin eğitim veya idari faaliyetlerinde kullanılmamakta, sadece kiraya verilerek mali gelir elde edilmektedir. Kamu idarelerinin, bizzat kamu hizmetine özgülemedikleri ve sadece gelir sağlamak amacıyla ellerinde bulundurdukları bu tür mallara 'idarenin özel malı' (mamelek malı) denir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki taşınmazın mülkiyet durumunu (aidiyet unsurunu) tespit etmek.
Mülkiyet, bir kamu tüzel kişisi olan devlet üniversitesine aittir.
Bir malın kamu malı olabilmesi için aranacak ilk şart, malın mülkiyetinin devlete veya bir başka kamu tüzel kişisine ait olmasıdır.
2
Taşınmazın kullanım amacını ve niteliğini (tahsis unsurunu) incelemek.
Taşınmaz sadece gelir (kira) getirmesi amacıyla kullanılmakta olup, bir kamu hizmetinin yürütülmesine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis edilmemiştir.
Mülkiyetin idareye geçmesi tek başına kamu malı statüsü yaratmaz; mutlaka idari bir kararla veya fiili olarak kamu yararına tahsis işlemi gereklidir.
3
Aidiyet ve tahsis unsurlarının birleşiminden hareketle hukuki statüyü belirlemek.
Sadece aidiyet unsuru bulunan, idarenin mamelekine dâhil olup ona salt mali gelir sağlayan mallar 'idarenin özel malı' statüsündedir.
İdarenin özel malları (mamelek malları), tahsis unsuru taşımadıkları için kural olarak özel hukuk hükümlerine tabi olan ve idarenin gelir elde ettiği taşınmazlardır.

Anahtar Kavram

İdarenin Özel Malları ve Kamu Malı Kriterleri
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Malları Kavramı ve Kriterleri

Bu konudan daha fazla soru