Soru

Zorluk: ZorEvrimci Değişme Kuramları

Klasik evrimci toplumsal değişme kuramcıları (ComteComte, SpencerSpencer, DurkheimDurkheim vb.), toplumsal değişmeyi belirli bir yöne doğru ilerleyen, yasalı ve zorunlu bir süreç olarak tanımlamışlardır. Bu kuramsal perspektifin temel varsayımları ve toplumsal değişmeye bakış açısı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi evrimci kuramcıların ortak iddialarından biri değildir?

  1. A
    Toplumsal yapıların zamanla homojenlikten heterojenliğe, basitten karmaşığa doğru evrilmesi
  2. B
    Değişimin, her toplumun eninde sonunda geçmek zorunda olduğu 'tek çizgili' (unilinearunilinear) bir ilerleme hattı izlemesi
  3. C
    Toplumların tarihsel gelişiminin; teolojik, metafizik ve pozitif gibi belirli zihinsel veya yapısal aşamalardan oluşması
  4. Toplumsal yapıların bir organizma gibi; doğum, büyüme ve kaçınılmaz bir ölüm döngüsünü tamamlayarak başa dönmesiCevap
  5. E
    İş bölümündeki artışın, toplumsal dayanışmayı benzerlik temelli bir yapıdan farklılaşma temelli bir yapıya dönüştürmesi

Cevap

Toplumların bir organizma gibi doğum, büyüme ve ölüm döngüsünü tamamlayarak başa dönmesi yönündeki ifade, evrimci kuramların değil döngüsel kuramların temel iddiasıdır.
Toplumların doğum, büyüme ve ölüm süreçlerinden geçerek bir döngüyü tamamladığını savunan görüş 'Döngüsel Değişme Kuramı'na (Örn: İbn Haldun) aittir. Klasik evrimciler ise toplumun sürekli ilerlediğini ve bir aşamadan geçtikten sonra asla bir önceki basit aşamaya geri dönmeyeceğini savunurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klasik evrimci kuramın temel kabullerini analiz etme
Evrimci kuramlar toplumsal değişmeyi tek yönlü (linearlinear), ilerlemeci (progressiveprogressive) ve kümülatif olarak görür.
Değişim basitten karmaşığa, homojenden heterojene doğru zorunlu bir seyir izler.
2
Seçeneklerdeki kuramsal yaklaşımları ayrıştırma
A, B, C ve E seçenekleri; Comte, Spencer ve Durkheim gibi klasik evrimcilerin temel varsayımlarını (Üç Hal Yasası, Organik Analoji, Mekanik/Organik Dayanışma) içermektedir.
Evrimci kuramda toplumlar geriye dönmez, sürekli bir karmaşıklaşma halindedir.
3
Döngüsel kuram ile evrimci kuram arasındaki ontolojik farkı saptama
Doğum, büyüme, duraklama ve ölüm aşamalarını içeren 'döngüsel' yapı, değişimi bir spiral veya çember olarak gören İbn Haldun (Asabiye teorisi) veya Oswald Spengler gibi düşünürlere aittir.
Evrimci kuramda 'ölüm' ve 'başa dönme' kavramları yer almaz; bunun yerine sürekli bir farklılaşma ve uyum süreci vurgulanır.

Anahtar Kavram

Evrimci kuramların tek yönlü ilerleme (linearlinear progressprogress) ilkesi ile döngüsel kuramların (cyclicalcyclical theoriestheories) yaşam döngüsü analojisi arasındaki fark.

Daha Fazla Pratik

İbn Haldun'un 'Asabiye' kuramı ile Spencer'ın 'Endüstriyel Toplum' kavramını değişim yönü açısından karşılaştırarak döngüsel ve evrimci farkını pekiştirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla