Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorAnayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun çerçevesinde düzenlenen Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru mekanizması ile ilgili olarak; başvurunun konu, kişi ve kabul edilebilirlik şartları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir; kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazken, özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlali gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.Cevap
  2. B
    Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlerden herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapılabilir; söz konusu hakkın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer alma zorunluluğu sadece yabancı uyruklu başvurucular için geçerlidir.
  3. C
    Doğrudan temel hakları ihlal eden kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve genelleyici idari düzenleyici işlemlere karşı, bu işlemlerin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3030 gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gidilebilir.
  4. D
    Bireysel başvuru süresi, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 6060 gün olup; mücbir sebep hali belgelense dahi bu süreden sonra yapılan başvurular kabul edilebilirlik incelemesine alınmaz.
  5. E
    İdari ve adli yargı mercilerince verilen kararların 'hukuka aykırılığı' iddiası, Anayasa Mahkemesi tarafından bir dördüncü derece yargılaması yapılarak esas bakımından incelenir ve bu inceleme için olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunlu değildir.

Cevap

Bireysel başvuru hakkı sadece güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından kullanılabilir; kamu tüzel kişileri bu haktan yararlanamazken özel hukuk tüzel kişileri sınırlı şekilde (sadece kendi tüzel kişiliklerine özgü haklar için) başvuruda bulunabilir.
Doğru değerlendirme, bireysel başvurunun ancak güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabileceği, kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkının bulunmadığı ve özel hukuk tüzel kişilerinin ise sadece kendi tüzel kişiliklerine özgü haklarla sınırlı olarak başvurabileceği bilgisini içeren ifadedir. Bu durum 62166216 sayılı Kanun'un 4646. maddesinde açıkça hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Başvurucu sıfatının ve ehliyetinin değerlendirilmesi
Kamu tüzel kişilerinin (belediyeler, kamu üniversiteleri vb.) başvuru hakkı olmadığı, özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, vakıflar vb.) ise sadece tüzel kişiliğe özgü haklar için başvurabileceği belirlenir.
62166216 sayılı Kanun'un 4646. maddesi uyarınca kişi bakımından yetki sınırları belirlenmiştir.
2
Konu bakımından yetkinin incelenmesi
İhlale konu hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortaklaşa korunan haklardan biri olması gerektiği teyit edilir.
Anayasa Mahkemesi sadece 'ortak koruma alanında' kalan hakların ihlali iddialarını inceleyebilir.
3
Başvuru usulünün ve ikincillik ilkesinin kontrol edilmesi
Doğrudan yasama işlemlerine (kanunlara) karşı başvuru yapılamayacağı ve tüm olağan yargı yollarının tüketilmiş olması gerektiği saptanır.
Bireysel başvuru, yargı sistemindeki diğer telafi mekanizmaları tükendikten sonra gidilebilen ikincil bir yoldur.
4
Süre ve kabul edilebilirlik kriterlerinin karşılaştırılması
3030 günlük hak düşürücü sürenin ve dördüncü derece inceleme yasağının varlığı kontrol edilir.
Mevzuat uyarınca süre 3030 gündür ve AYM yerindelik denetimi yapamaz.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

Bu konudan daha fazla soru