Sosyolojik literatürde dinsel organizasyonlar; kurumsallaşma dereceleri, üyelik biçimleri ve içinde bulundukları toplumla kurdukları ilişkinin niteliğine göre tipolojik bir sınıflandırmaya tabi tutulurlar. Bu sınıflandırmada yer alan 'sekt' (tarikat) ve 'kült' yapıları; her ikisinin de yerleşik toplumsal düzene yönelik muhalif tutumları ve dinsel ana akımla aralarındaki yüksek gerilim nedeniyle birbirine benzemektedir. Buna göre, 'sekt' (tarikat) yapısını 'kült'ten ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?
- AÜyelerinin çoğunlukla toplumun en alt sosyo-ekonomik tabakalarından oluşması
- Geleneksel ve yerleşik bir dinsel yapının içinden koparak inancın 'saf' haline dönme iddiası taşımasıCevap
- CMevcut siyasal otorite ve diğer dinsel kurumlarla tam bir uyum ve iş birliği içinde bulunması
- DLiderlik yapısının tamamen bürokratik kurallara ve rasyonel-yasal otorite biçimine dayanması
- EToplumsal değişime paralel olarak dinsel iddialarından vazgeçip tamamen seküler bir yapıya bürünmesi
Cevap
Sekt (tarikat) yapısını kült yapısından ayıran temel fark, sektin yerleşik bir dinsel geleneğin içinden koparak inancın 'aslına' dönmeyi hedefleyen bir reform hareketi niteliği taşımasıdır.
Sosyolojik açıdan sekt (tarikat), mevcut bir dinsel geleneğin içinden doğan ve bu geleneğin bozulduğunu iddia ederek inancı saflaştırmaya çalışan protest bir gruptur. Kült ise yerleşik gelenekle bağları olmayan, tamamen yeni veya yabancı bir inanç sistemi sunan organizasyondur. Dolayısıyla 'geleneksel bir yapının içinden kopma ve öze dönüş' ifadesi sektin belirleyici özelliğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Dinsel Organizasyon Tipleri (Sekt vs Kült)