Examkin

Soru

Zorluk: ZorDin Kurumu

Modern bir ulus devlette vatandaşlar, bağımsızlıklarının kazanıldığı tarihi anmak için her yıl dev meydanlarda görkemli törenler düzenlemektedir. Tören süresince olağan günlük işler tamamen durdurulur; mekân bayraklarla ve sembollerle donatılarak son derece saygı uyandıran, dokunulmaz kabul edilen özel bir atmosfer inşa edilir. İnsanlar bu zaman diliminde sıradan kaygılarını bir kenara bırakarak kolektif bir coşku ve aidiyet hali yaşarlar. Tören bitiminde ise herkes yeniden olağan, maddi ve dünyevi yaşam döngüsüne geri döner. Bir din sosyoloğu, bu anma töreninde hiçbir doğaüstü varlığa veya tanrısal inanca atıf yapılmamasına rağmen, yaşanan durumu toplumsal bütünleşmeyi sağlayan 'dinî nitelikte bir olgu' olarak tanımlayıp analiz etmektedir.

Parçada bahsedilen sosyoloğun analizinde temel aldığı sosyolojik ayrım ve bu kavramlaştırmayı literatüre kazandıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kutsal ve Profan (Dindışı) – Émile DurkheimCevap
  2. B
    Mekanik Dayanışma ve Organik Dayanışma – Émile Durkheim
  3. C
    Açık İşlev ve Gizli İşlev – Robert K. Merton
  4. D
    Altyapı ve Üstyapı – Karl Marx
  5. E
    Toplumsal Değer ve Toplumsal Norm – Talcott Parsons

Cevap

Doğru cevap, Émile Durkheim'ın Kutsal ve Profan ayrımını içeren seçenektir.
Émile Durkheim'a göre dinin özü, zorunlu olarak doğaüstü varlıklara (tanrılar, ruhlar vb.) inanmak değil; evrenin ve toplumsal yaşamın 'kutsal' (yüceltilmiş, dokunulmaz, saygı uyandıran) ve 'profan' (sıradan, günlük, dünyevi) olarak kesin hatlarla ikiye ayrılmasıdır. Parçada anlatılan ulusal bağımsızlık töreni, katılımcıları kolektif bir vecd halinde birleştirerek kutsal bir zaman ve mekân yaratmakta; tören bitiminde ise profan (sıradan) alana geri dönülmektedir. Bir sosyoloğun bu sivil/seküler töreni dinî bir olgu gibi analiz edebilmesi, literatürde Durkheim'ın belirlediği 'kutsal-profan' ayrımını merkeze aldığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel kavramsal zıtlığı tespit etme
Tören esnasındaki 'yüceltilmiş, dokunulmaz ve saygı uyandıran' atmosfer ile tören sonrasındaki 'olağan, maddi ve dünyevi' yaşam döngüsü arasında kesin bir ayrım yapıldığı belirlenir.
Sosyolojik analizde olgunun hangi teorik çerçeveye oturduğunu anlamak için metindeki yapısal ikiliklerin (zıtlıkların) bulunması gerekir.
2
Tespit edilen zıtlığı din sosyolojisi kavramlarıyla eşleştirme
Doğaüstü bir inanç olmasa dahi, dokunulmaz ve saygı uyandıran kolektif alan 'Kutsal (Sacred)', sıradan ve dünyevi alan ise 'Profan (Dindışı)' kavramlarıyla eşleşir.
Din sosyolojisinde din olgusu sadece tanrı inancıyla değil, nesnelerin, zamanın ve mekânın kutsal/profan olarak ikiye ayrılmasıyla analiz edilir (Örn: Sivil din yaklaşımları).
3
Kavramların ait olduğu sosyoloğu belirleme
Kutsal ve profan ayrımını dinin evrensel ve en temel özelliği olarak kavramsallaştıran klasik dönem düşünürünün Émile Durkheim olduğu sonucuna varılır.
Durkheim 'Dini Hayatın İlkel Biçimleri' adlı eserinde dini, kutsal şeylere (ayrı tutulan ve yasaklanan şeylere) ilişkin inanç ve pratikler sistemi olarak tanımlamıştır.

Anahtar Kavram

Émile Durkheim'ın Din Sosyolojisi: Kutsal ve Profan Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Din Kurumu

Bu konudan daha fazla soru