Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorHukuk Devleti İlkesi ve Gerekleri

Hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez bir unsuru olan "hukuki güvenlik ilkesi" uyarınca, yasama organının takdir yetkisi "kazanılmış haklara saygı" ilkesiyle sınırlandırılmıştır. Anayasa Mahkemesi içtihatlarında "gerçek geriye yürüme" ve "gerçek olmayan geriye yürüme" ayrımı yapılarak, hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil eden durumlar belirlenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi "gerçek geriye yürüme" kapsamında değerlendirildiği için hukuk devleti ilkesine aykırı bir uygulama olarak kabul edilir?

  1. Tamamlanmış ve hukuki sonuçlarını tamamen doğurmuş bir işleme, sonradan yürürlüğe giren bir kanun hükmünün uygulanarak kişinin statüsünün geriye dönük olarak aleyhe değiştirilmesiCevap
  2. B
    Sosyal güvenlik sistemindeki aktüeryal dengeyi korumak amacıyla, emeklilik yaşının henüz prim gününü doldurmamış sigortalılar için kanunla kademeli olarak artırılması
  3. C
    Kamu düzenini sağlamak amacıyla, idari yargıda dava açma sürelerinin yeni yapılacak bir yasal düzenleme ile yalnızca gelecek başvurular için kısaltılması
  4. D
    Anayasa'nın değiştirilemez hükümlerinden olan demokratik devlet ilkesini güçlendirmek amacıyla seçim barajının bir sonraki seçimlerde uygulanmak üzere düşürülmesi
  5. E
    Hizmet kusuru işleyen kamu personelinin verdiği zararın rücu edilmesine ilişkin usul kurallarının, kamu yararı gereği değiştirilerek devam eden davalara tatbik edilmesi

Cevap

Tamamlanmış ve hukuki sonuçlarını tamamen doğurmuş bir işleme, sonradan yürürlüğe giren bir kanun hükmünün uygulanarak kişinin statüsünün geriye dönük olarak aleyhe değiştirilmesi
Hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan hukuki güvenlik, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını zorunlu kılar. Yasaların geriye yürümemesi ilkesi uyarınca, tamamlanmış ve tüm hukuki sonuçlarını doğurmuş bir durumun yeni bir kanunla kişi aleyhine değiştirilmesi 'gerçek geriye yürüme' teşkil eder ve bu durum Anayasa'nın 22. maddesindeki hukuk devleti ilkesine aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçek geriye yürüme kavramını tanımla
Bir kanunun, yürürlüğe girmesinden önce tamamlanmış ve hukuki sonuçlarını doğurmuş olaylara uygulanmasıdır.
Hukuki güvenlik ilkesi, bireylerin geleceği öngörebilmesini gerektirir.
2
Kazanılmış hak (vested right) ile beklenen hak (expected right) ayrımını yap
Kazanılmış hak, tüm şartları gerçekleşmiş haktır; beklenen hak ise henüz şartları tamamlanmamış bir umuttur.
Hukuk devleti sadece kazanılmış hakları mutlak korur; beklenen haklar kamu yararı için değiştirilebilir.
3
Seçenekleri bu ayrım çerçevesinde değerlendir
Kesinleşmiş statüleri bozan düzenleme 'gerçek geriye yürüme'dir; henüz tamamlanmamış süreçleri (emeklilik yaşı gibi) etkileyenler ise 'gerçek olmayan'dır.
Hukuk güvenliğinin asıl sınırı 'tamamlanmışlık' kriteridir.

Anahtar Kavram

Hukuki Güvenlik ve Geriye Yürüme Yasağı

Daha Fazla Pratik

İdarenin mali sorumluluğu (hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk) ile hukuk devleti ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuk Devleti İlkesi ve Gerekleri

Bu konudan daha fazla soru