Soru

Zorluk: OrtaTemel Hak ve Hürriyetlerin Sınıflandırılması ve Statü Hakları

Anayasa hukukunda temel haklar; bireyi devlete karşı koruyan, devletten olumlu bir edim talep etmeyi sağlayan ve devlet yönetimine katılma imkânı sunan haklar olmak üzere üçe ayrılır. Özellikle 'örgütlenme' ve 'kolektif hareket' niteliği taşıyan haklar, hizmet ettikleri amaca göre anayasal sistematiğin farklı bölümlerinde düzenlenmiştir.

Buna göre, anayasal sistemimizde yer alan aşağıdaki haklardan hangisi, bireyin devlet müdahalesine kapalı özerk alanını güvence altına alan 'koruyucu (negatif statü) haklar' bölümünde düzenlenmiştir?

  1. A
    Sendika kurma hakkı
  2. Dernek kurma hürriyetiCevap
  3. C
    Siyasi parti kurma, partilere girme ve ayrılma hakkı
  4. D
    Toplu iş sözleşmesi yapma hakkı
  5. E
    Kamu hizmetine girme hakkı

Cevap

Doğru cevap, bireyin sivil ve özerk alanını devlet müdahalesine karşı koruyan 'Dernek kurma hürriyeti' seçeneğidir.
Dernek kurma hürriyeti, bireylerin devlet müdahalesi olmaksızın sivil alanda örgütlenebilmesini güvence altına alır. Bu yönüyle devletin gölge etmemesi, karışmaması gereken bir alanı belirlediği için 1982 Anayasası'nın 'Kişi Hakları ve Ödevleri' yani koruyucu (negatif) statü hakları bölümünde düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütlenme özgürlüğünün farklı görünümlerinin anayasadaki yerini analiz etmek.
Dernek, sendika ve siyasi parti kurma haklarının amaçlarına göre farklı statülerde düzenlendiği tespit edilir.
Her bir örgütlenme biçimi (sosyal, siyasal, sivil) anayasada farklı bir hukuki değer taşır.
2
Seçeneklerdeki hakların statü kategorilerini eşleştirmek.
Sendika ve toplu iş sözleşmesi hakları sosyal (pozitif), siyasi parti ve kamu hizmetine girme hakları siyasi (aktif) statüdedir.
Devletten ekonomik/sosyal talepte bulunulan haklar pozitif, yönetime katılmayı sağlayan haklar aktif statüdedir.
3
Koruyucu (negatif) statüde yer alan hakkı belirlemek.
Dernek kurma hürriyetinin Kişi Hakları (negatif statü) bölümünde yer aldığı sonucuna ulaşılır.
Dernek kurma, kişilerin devletin müdahale etmemesi gereken özel ve sivil toplanma alanını ifade eder.

Anahtar Kavram

Örgütlenme Haklarının Statüsel Ayrımı (Dernek, Sendika, Siyasi Parti)
Bu soruyu puanla