Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKamu Malları Kavramı ve Kriterleri

Bir büyükşehir belediyesi, bütçe imkânlarını değerlendirmek amacıyla şehir merkezinde yer alan bir iş merkezini satın almıştır. Belediye, bu iş merkezindeki bağımsız bölümleri kendi idari hizmet birimleri için kullanmamakta ve halkın doğrudan ortak kullanımına da sunmamaktadır. Bunun yerine, sadece bütçesine gelir sağlamak amacıyla dükkânları özel şahıslara piyasa rayici üzerinden kiralamaktadır.

Buna göre, söz konusu iş merkezinin hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan yararlanmasına tahsis edilmediği için idarenin özel malı niteliğindedir ve kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir.Cevap
  2. B
    Mülkiyeti bir mahalli idare birimine ait olduğu için, herhangi bir tahsis işlemine gerek kalmaksızın doğrudan doğruya kamu malı statüsü kazanır.
  3. C
    Elde edilen kira gelirleri belediyenin kamu hizmetlerini finanse etmekte kullanıldığından, söz konusu iş merkezi dolaylı tahsis yoluyla hizmet malı sayılır.
  4. D
    Belediye mülkiyetindeki taşınmazların kamu malı olabilmesi için mutlaka devlet tüzel kişiliği adına tescil edilmesi gerektiğinden, bu yapı mecburen sahipsiz maldır.
  5. E
    Belediyeler kamu tüzel kişiliğini haiz oldukları için, sahip oldukları ticari nitelikteki binalar da Anayasa gereği idarenin orta malları kategorisinde değerlendirilir.

Cevap

Bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan yararlanmasına tahsis edilmediği için idarenin özel malı niteliğindedir ve kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir.
Bir taşınmazın 'kamu malı' sayılabilmesi için kümülatif (birlikte) olarak iki şartın gerçekleşmesi gerekir: 1) Malın mülkiyetinin bir kamu tüzel kişisine ait olması, 2) Malın doğrudan doğruya halkın ortak kullanımına (park, meydan, yol gibi) veya bir kamu hizmetinin görülmesine (okul, hastane, idari hizmet binası gibi) tahsis edilmiş olması. Olayda büyükşehir belediyesi, mülkiyetini edindiği iş merkezini sadece bütçesine gelir sağlamak (mali amaç) için kullanmaktadır. İdare hukukunda mali amaçlı tahsis, bir malı kamu malı yapmaz. Tahsis unsuru eksik olduğundan söz konusu iş merkezi, 'idarenin özel malı' (mamelek malı) niteliğindedir. İdarenin özel malları, kiralama ve yönetim gibi hususlarda kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki taşınmazın mülkiyet aidiyetini belirle.
İş merkezi bir kamu tüzel kişisi olan büyükşehir belediyesine aittir.
Bir malın kamu malı veya idarenin özel malı olmasının ilk ortak şartı, malın bir kamu tüzel kişisine ait olmasıdır.
2
Olaydaki tahsis (özgüleme) durumunu analiz et.
İş merkezi doğrudan halkın ortak kullanımına (orta malı) veya bir kamu hizmetinin yürütülmesine (hizmet malı) tahsis edilmemiştir; sadece gelir elde etmek için kiralanmaktadır.
Bir malın kamu malı sayılabilmesi için mülkiyet unsurunun yanında mutlaka kamu yararına hizmet eden bir tahsis işlemi şarttır.
3
Malın hukuki statüsünü ve tabi olduğu rejimi tespit et.
Mülkiyeti idareye ait olan ancak tahsis unsurunu taşımayan bu taşınmaz, idarenin özel malıdır.
İdarenin özel malları (mamelek malları), kamu hukuku kurallarına değil kural olarak özel hukuk hükümlerine (Medeni Kanun, Borçlar Kanunu) tabidir ve uyuşmazlıklar adli yargıda çözülür.

Anahtar Kavram

Kamu Malı Kriterleri (Mülkiyet ve Tahsis) ile İdarenin Özel Malları
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Malları Kavramı ve Kriterleri

Bu konudan daha fazla soru