Soru

Zorluk: OrtaSiyasi Haklar: Vatandaşlık, Seçme, Seçilme ve Siyasi Partiler

Anayasa hukukunda 'aktif statü hakları' olarak tanımlanan siyasi haklar, vatandaşların devlet iradesinin oluşumuna ve kamu yönetimine katılmasına olanak tanıyan hak ve ödevleri kapsar. 1982 Anayasası bu hakları dördüncü bölümünde özel olarak düzenlemiştir.

Buna göre, 1982 Anayasası'nın 'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlığı altında yer alan düzenlemelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz.
  2. B
    Dilekçe hakkı; karşılıklılık esası gözetilmek ve Türkiye'de ikamet etmek kaydıyla yabancılara da tanınmıştır.
  3. Sendika kurma ve toplu iş sözleşmesi yapma hakları, demokratik hayata katılımı sağlayan temel siyasi haklar arasında yer alır.Cevap
  4. D
    Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler, ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler (taksirli suçlar hariç) oy kullanamazlar.
  5. E
    Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür; vatandaşlık kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve kaybedilir.

Cevap

Sendika kurma ve toplu iş sözleşmesi yapma hakları siyasi haklar değil, sosyal ve ekonomik haklar kategorisinde yer alır.
Doğru yanıt olan seçenek, sendika kurma ve toplu iş sözleşmesi haklarını 'siyasi hak' olarak tanımladığı için yanlıştır. 1982 Anayasası'na göre bu haklar 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlığı altında düzenlenen isteme haklarındandır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi hakların (aktif statü hakları) kapsamını belirle.
Bu bölümün Türk vatandaşlığı, seçme ve seçilme, siyasi parti faaliyetleri, kamu hizmetine girme, vatan hizmeti, vergi ödevi ve dilekçe hakkı gibi konuları kapsadığı görüldü.
Soruda istenen 'Siyasi Haklar ve Ödevler' bölümündeki düzenlemeleri analiz etmek için kategorik ayrım yapılmalıdır.
2
Seçeneklerdeki hakların anayasal kategorilerini kontrol et.
Sendika kurma ve toplu iş sözleşmesi haklarının Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' (pozitif statü hakları) başlıklı üçüncü bölümünde düzenlendiği tespit edildi.
Hangi hakkın hangi kategoride olduğunu bilmek, Jellinek tasnifine dayalı soruları çözmek için kritiktir.
3
Diğer teknik detayları (süreler ve istisnalar) doğrula.
Seçim kanunu değişikliğindeki 1 yıllık süre, dilekçe hakkındaki yabancı istisnası ve oy kullanamayacaklar listesindeki taksirli suç ayrımının doğruluğu teyit edildi.
Yanlış olan seçeneğin doğruluğundan emin olmak için diğer çeldiricilerin anayasal metne uygunluğu kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınıflandırılması (Siyasi Haklar)
Bu soruyu puanla