Soru

Zorluk: OrtaKentleşme Süreci, Göç ve Gecekondu Olgusu

Türkiye’de 19501950’li yıllardan itibaren hızlanan iç göç hareketleri sonucunda ortaya çıkan gecekondu olgusu, sosyolojik literatürde sadece bir barınma sorunu olarak değil, aynı zamanda kırdan kente gelen nüfusun kentsel yapıya eklemlenme sürecinde kullandığı bir "stratejik uyum mekanizması" olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, gecekondulaşma sürecinin kentsel bütünleşme açısından üstlendiği temel sosyolojik işlev aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kırsal kökenli nüfusun kentsel alana fiziksel yerleşimi (kentleşme) ile kentsel yaşam biçimini benimsemesi (kentlileşme) arasında sosyal dayanışma ağları üzerinden bir tampon bölge işlevi görmesiCevap
  2. B
    Kentsel sanayileşme kapasitesinin kırsal göçle gelen işgücü talebini planlı bir şekilde karşılaması sonucunda oluşan modern yerleşim modeli olması
  3. C
    Maddi kültür unsurlarındaki değişimin manevi kültür unsurlarından daha yavaş gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan bir teknolojik gecikme örneği teşkil etmesi
  4. D
    Bireylerin kente adım atar atmaz dikey hareketlilik sağlayarak üst sosyal tabakalara doğrudan ve hızla eklemlenmesini sağlayan kurumsal bir araç olması
  5. E
    Kırsal kesimdeki itici faktörlerin etkisiyle oluşan ve kentsel çekici faktörlerin rol oynamadığı zorunlu bir iskân biçimi olarak işlev görmesi

Cevap

Gecekondu, kırsal kökenli nüfusun kente fiziksel olarak dahil olması (kentleşme) ile kentsel değer ve normları benimsemesi (kentlileşme) arasındaki mesafeyi kapatan, sosyal dayanışma ağlarıyla örülü bir tampon mekanizma işlevi görür.
Doğru yanıt, gecekondunun sosyolojik literatürdeki en temel tanımı olan 'tampon mekanizma' işlevine vurgu yapmaktadır. Kentleşme (nüfusun kente gelmesi) hızı ile kentlileşme (şehirli gibi yaşama) hızı arasındaki boşlukta, gecekondu bir geçiş alanı sağlayarak bireyin kentsel yapıya aşamalı uyumunu sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kentleşme ve kentlileşme ayrımını yapınız.
Kentleşme fiziksel/nüfussal yığılmayı, kentlileşme ise kentsel yaşam tarzının benimsenmesini ifade eder.
Türkiye'deki göç sürecinde bu iki kavram arasındaki hız farkı gecekondunun sosyolojik temelini oluşturur.
2
Gecekondunun işlevini analiz ediniz.
Gecekondu, kırsal değerlerin (hemşehrilik, dayanışma) kentsel mekanda sürdürüldüğü, bireyi kentin anonim yapısı içinde koruyan bir geçiş alanıdır.
Mübeccel Kıray'ın 'tampon mekanizma' kavramı, bu geçişin toplumsal çözülme yaratmadan gerçekleşmesini açıklar.

Anahtar Kavram

Tampon Mekanizma (Gecekondu)
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla