İdare hukukunda bir malın 'kamu malı' olarak nitelendirilmesi, o malın tabi olacağı hukuki rejimi (haczedilemezlik, zamanaşımı ile kazanılamama, tapu dışı tescil vb.) doğrudan belirlemektedir. Bir malın kamu malı statüsü kazanabilmesi için mülkiyetin bir kamu tüzel kişisine ait olması ve malın kamu yararına (kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına) tahsis edilmiş olması şarttır.
Bu çerçevede, Türk idare hukuku doktrini ve yerleşik yargı içtihatları dikkate alındığında, aşağıdaki taşınmazlardan hangisinin mülkiyet ve tahsis durumu 'kamu malı' statüsü kazanması için yeterli değildir?
- ABir büyükşehir belediyesi tarafından mülkiyeti kendisinde kalmak kaydıyla 'halk pazarı' olarak kullanılmak üzere tahsis edilen alan.
- Bir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) mülkiyetinde bulunan ve idari faaliyetlerin yürütüldüğü hizmet binası.Cevap
- CDevlet tüzel kişiliği (Hazine) mülkiyetinde olan ve Sağlık Bakanlığına bağlı bir devlet hastanesi olarak kamu hizmetine özgülenen taşınmaz.
- DBir köy tüzel kişiliğinin mülkiyetinde bulunan ve kadimden beri köylülerin hayvanlarını otlatması için kullanılan mera alanı.
- EBir devlet üniversitesi tüzel kişiliği mülkiyetinde olan ve rektörlük birimlerinin kullanımına özgülenmiş olan kampüs içerisindeki yapı.
Cevap
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (barolar, odalar vb.) mülkiyetinde bulunan ve idari faaliyetleri için kullanılan hizmet binaları, idare hukuku anlamında 'kamu malı' statüsünde değildir.
Türk hukukunda kamu tüzel kişiliği olan kuruluşlar; Devlet (Hazine), mahalli idareler (Belediye, İl Özel İdaresi, Köy), kamu kurumları (Üniversite, TRT vb.) ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıdır (Barolar, TOBB vb.). Ancak doktrin ve Danıştay içtihatları uyarınca, meslek kuruluşlarının malları idare hukukundaki 'kamu malı' rejimine tabi değildir. Bu kuruluşların malları kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir ve haczedilebilirler. Diğer seçeneklerde yer alan belediye, köy, üniversite ve devlet (Hazine) malları ise tahsis amaçlarına göre 'orta malı' veya 'hizmet malı' niteliğinde gerçek kamu mallarıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Meslek Kuruluşlarının Mallarının Hukuki Statüsü