Türkiye'de sonrası dönemde kentsel mekanın üretim ve bölüşüm süreçlerinde yaşanan köklü dönüşüm, neoliberal politikaların bir yansıması olarak devletin kurumsal yapısında ve yasal düzenlemelerinde somutlaşmıştır. Bu süreçte kentsel mekanın "sosyal kullanım değeri"nden "değişim değeri"ne (meta) evrilmesi hedeflenmiştir.
Buna göre, sonrası neoliberal kentleşme dinamiklerinin kurumsallaşma süreciyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?
- yılında çıkarılan Sayılı Kanun ile kurulan TOKİ konut sunumunu piyasa dinamiklerine açarken, aynı yıl kabul edilen Sayılı Kanun ile büyükşehir belediyelerine tanınan geniş imar yetkileri kentsel rantın yerel düzeyde üretilmesi ve paylaştırılmasını kurumsallaştırmıştır.Cevap
- BNeoliberal kentleşme dinamikleri Türkiye'de ilk kez ’li yıllardaki hızlı kentleşme dalgasıyla ortaya çıkmış; bu dönemde çıkarılan imar afları kentsel mekanın metalaşması sürecindeki en temel yasal dayanağı oluşturmuştur.
- Csonrası dönemde benimsenen temel politika, gecekondulaşmayı kentsel rantın dışında tutarak kamu mülkiyetini korumak ve kentsel dönüşüm projeleriyle "soylulaştırma" (gantrifikasyon) riskini tamamen ortadan kaldırmaktır.
- Dyılında çıkarılan Sayılı İmar Affı Kanunu, gecekonduların sadece mülkiyet sorununu çözmeyi amaçlamış; kentsel mekanın "apartkondu" tipi bir metalaşma sürecine girmesini engellemiştir.
- ETOKİ'nin yılındaki kuruluşu, devletin konut sektöründen tamamen çekilerek tüm yetkiyi yerel yönetimlere devrettiği desentralizasyon (yerelleşme) sürecinin tekil ve nihai sonucudur.
Cevap
1984 yılında kurulan TOKİ konut piyasasını metalaştırırken, 3030 Sayılı Kanun ile büyükşehir belediyelerine verilen imar yetkileri kentsel rantın yerel düzeyde yönetimini sağlamıştır.
1980 sonrası Türkiye'de kentleşme süreci, kentsel mekanın bir meta olarak sermaye birikimine eklemlendiği bir dönemi ifade eder. Bu dönemde 1984 yılı kritik bir dönemeçtir. Bir yandan 2985 Sayılı Kanun ile kurulan TOKİ (Toplu Konut İdaresi), konut üretimini bir piyasa faaliyeti haline getirmiş ve merkezi bir aktör olarak piyasaya müdahale etmiştir. Diğer yandan 3030 Sayılı Kanun ile kurulan Büyükşehir Belediyeleri, imar yetkilerinin yerelleşmesi aracılığıyla kentsel rantın yerel düzeyde üretilmesini ve sermaye çevrelerine bölüştürülmesini kurumsallaştırmıştır. Bu iki yapı, neoliberal kentsel yönetişimin merkezi ve yerel ayaklarını oluşturur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Neoliberal Kentleşmede Kurumsal İkilik (TOKİ ve Büyükşehir Belediyeleri)
Daha Fazla Pratik
Büyükşehir Belediye Kanunu ( ve sonraki ) ile imar yetkilerinin değişimini tekrar inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s