Examkin

Soru

Zorluk: ZorYapısal İşlevselci Kuram

Bir toplumda yaşanan ani sosyoekonomik dalgalanmaların toplumsal kurumlara etkisi üzerine yapılan kapsamlı bir sosyolojik araştırmada şu bulgulara ulaşılmıştır:

I. Aile kurumu, kriz döneminde artan stresi sönümleyerek bireylerin psikolojik dayanıklılığını artırmış ve sistemin ortak değer yargılarına olan inancın sarsılmasını engellemeye çalışmıştır.
II. Kaynak kıtlığı sürecinde eğitim sistemindeki fırsat eşitsizlikleri derinleşmiş, bu durum farklı sosyoekonomik gruplar arasındaki potansiyel çatışmayı ve tahakküm ilişkilerini daha belirgin hale getirmiştir.
III. Krizin etkilerini azaltmak için uygulanan esnek çalışma modelinin görünürde istihdamı korumasına karşın, uzun vadede çalışanların sendikal örgütlenme bağlarını zayıflatarak sosyal güvencesizliği artırdığı tespit edilmiştir.

Yapısal işlevselci kuramın önde gelen temsilcilerinden Talcott Parsons ve Robert K. Merton'ın kavramsal çerçeveleri dikkate alındığında, bu bulgularla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. I. bulgu Parsons'ın AGIL şemasındaki 'kalıp koruma' işlevine örnek teşkil ederken; III. bulgu Merton'ın 'işlevsel olmayan (dysfunction)' kavramıyla analiz edilebilir.Cevap
  2. B
    II. bulgu yapısal işlevselciliğin sistem içi 'uyum' yeteneğini gösterirken; III. bulgu esnek çalışmanın amaçlanan sonucunu ifade eden 'açık işlev' kavramıyla tanımlanır.
  3. C
    I. bulgu Parsons'ın şemasında 'amaca ulaşma' alt sistemine karşılık gelirken; II. bulgu kurumlar arası gerilimi düşürmeyi hedefleyen 'bütünleşme' sürecinin bir parçasıdır.
  4. D
    I. ve III. bulgular yapısal işlevselciliğin toplumsal denge arayışını yansıtırken; II. bulgu sistemin varlığını sürdürebilmesi için gereken ve Parsons'ın vurguladığı 'işlevsel zorunluluklar' kategorisinde yer alır.
  5. E
    II. bulgu Merton'ın 'gizil işlev' kavramına uygun bir örnek oluştururken; I. bulgu Durkheim'ın mekanik dayanışmadan organik dayanışmaya geçiş sürecindeki anomi durumunu yansıtır.

Cevap

I. bulgu Parsons'ın 'kalıp koruma' işlevine; III. bulgu ise Merton'ın 'işlevsel olmayan' kavramına karşılık gelmektedir.
I. öncüldeki durum, Parsons'ın AGIL şemasında sistemin değerlerini sürdürmesi ve bireylerin gerilimini alarak onları motive etmesi anlamına gelen 'Kalıp Koruma / Gerilimi Yönetme (Latency)' fonksiyonunu tam olarak karşılar. III. öncüldeki durum ise, Merton'ın sisteme zarar veren, kurumsal yapıyı aşındıran ve öngörülemeyen sonuçlar için kullandığı 'işlevsel olmayan (dysfunction)' kavramının somut bir örneğidir. Doğru seçenek bu iki isabetli eşleştirmeyi bir arada sunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
I. öncüldeki sosyolojik durumu analiz et.
Ailenin değer yargılarını koruması ve psikolojik gerilimi yönetmesi tespit edilmiştir.
Parsons'ın AGIL şemasında bu görev, sistemin sürekliliğini sağlayan 'Kalıp Koruma / Gerilimi Yönetme (Latency)' alt sistemine (özellikle aile kurumuna) aittir.
2
II. öncüldeki sosyolojik durumu analiz et.
Eşitsizliklerin derinleşmesi, çatışma ve tahakküm ilişkilerinin görünür olması tespit edilmiştir.
Bu argümanlar dengeyi savunan yapısal işlevselci kurama değil; toplumun eşitsizlik ve güç mücadeleleri üzerinden şekillendiğini savunan Çatışmacı Kuram'a (Marx, Dahrendorf) aittir.
3
III. öncüldeki sosyolojik durumu analiz et.
Esnek çalışmanın, sendikal bağları zayıflatması gibi öngörülmeyen ve sistem için olumsuz bir sonuç doğurduğu tespit edilmiştir.
Merton'ın analizinde, bir kurumun veya uygulamanın sistemin uyumunu bozan, öngörülmeyen olumsuz sonuçları 'işlevsel olmayan (dysfunction)' kavramıyla açıklanır.
4
Seçenekleri bu kuramsal eşleştirmelere göre değerlendir.
Sadece I'i 'kalıp koruma' ve III'ü 'işlevsel olmayan' olarak tanımlayan seçenek doğru yargıyı içermektedir.
Diğer seçenekler çatışmacı kuramın argümanlarını işlevselci kavramlarla açıklamaya çalışmakta veya Merton'ın açık/gizil işlev ayrımlarını hatalı kullanmaktadır.

Anahtar Kavram

Talcott Parsons'ın AGIL Şeması ve Robert K. Merton'ın İşlevsel Olmayan (Dysfunction) Kavramı
Bu soruyu puanla

Konular

Yapısal İşlevselci Kuram

Bu konudan daha fazla soru