Büyükşehir sınırları içinde katı atık bertaraf hizmetini bir imtiyaz sözleşmesiyle üstlenen özel sermayeli bir anonim şirket, münhasıran bu hizmetin yürütülmesi amacıyla kendi öz kaynaklarıyla bir tesis inşa etmiş ve tapuda kendi adına tescil ettirmiştir. Söz konusu yapı, fiilen ve kesintisiz biçimde sadece belirtilen idari faaliyetin sunumu için kullanılmaktadır.
Mevzuat hükümleri ve idare hukuku kuralları bağlamında, bu tesisin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetlidir?
- ATesis doğrudan doğruya ve sürekli biçimde bir kamu hizmetinin görülmesine özgülendiği için tahsis kriteri kendiliğinden sağlanmış olup yapı kamu malı niteliği kazanır.
- Bİmtiyazcı şirket faaliyetlerini yürütürken kamu gücü ayrıcalıklarından yararlandığı için mülkiyetindeki bu taşınmaz idarenin özel malı rejimine tabi tutulur.
- Tesisin mülkiyeti bir kamu tüzel kişisine ait olmadığından, sunulan hizmetin niteliğine bakılmaksızın bu taşınmaz kamu malı statüsünde değerlendirilemez.Cevap
- DTaşınmazın kamu malı niteliğini haiz olabilmesi için idare tarafından tahsisin zımni olarak değil, açık ve kesin bir idari işlemle yapılmış olması gerekir.
- EKamu yararı esasına dayanan bu tür hizmet binaları, imtiyaz sözleşmesinin yürürlükte kaldığı süre boyunca geçici olarak hizmet malı statüsünde kabul edilir.
Cevap
Mülkiyetin bir kamu tüzel kişisine ait olmaması sebebiyle tesisin, fiilen bir idari faaliyete özgülenmiş olsa dahi kamu malı olarak değerlendirilemeyeceğini belirten ifadedir.
Türk idare hukukunda bir malın kamu malı sayılabilmesi için kümülatif olarak iki temel şartın bir arada bulunması gerekir: Organik unsur (aidiyet kriteri) ve maddi unsur (tahsis kriteri). Organik unsur, malın mülkiyetinin Devlete veya ayrı bir kamu tüzel kişisine ait olmasını ifade eder. Somut olayda tesis, her ne kadar fiilen bir kamu hizmetine özgülenmiş (maddi unsur gerçekleşmiş) olsa da mülkiyeti özel hukuk tüzel kişisi statüsündeki bir anonim şirkete aittir. Aidiyet unsuru hiçbir şekilde bulunmadığından, bu taşınmazın kamu malı statüsü kazanması hukuken mümkün değildir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Malı Olmanın Kriterleri (Aidiyet ve Tahsis Şartlarının Kümülatifliği)