Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Sivil Toplum ve Baskı Grupları

Türkiye'de siyasal sistemin işleyişinde ve demokratik katılım süreçlerinde önemli bir yer tutan baskı grupları, yapısal özellikleri ve hukuki statüleri bakımından çeşitlilik göstermektedir. Özellikle 19821982 Anayasası'nın 135135. maddesinde düzenlenen 'kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları', gönüllü katılım esasına dayalı klasik sivil toplum kuruluşlarından (dernek ve vakıf) ayrışan spesifik bir konuma sahiptir.

Buna göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını diğer gönüllü sivil toplum kuruluşlarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kuruluşlarının kanunla düzenlenmesi ve ilgili mesleği icra edenler için zorunlu üyelik esasına dayanabilmesiCevap
  2. B
    Siyasal karar alma mekanizmalarına dışarıdan etki etmek yerine, seçimler yoluyla doğrudan iktidarı kullanma yetkisine sahip olmaları
  3. C
    Merkezi yönetimin hiyerarşik yapısı içerisinde yer alan birer genel bütçeli kamu idaresi olarak yapılandırılmaları
  4. D
    Anayasa uyarınca devletin her türlü idari vesayet ve denetimi dışında, tamamen yargısal bağışıklığa sahip bir yapı arz etmeleri
  5. E
    Temsil ettikleri meslek grubunun ekonomik çıkarlarını savunurken siyasi partilerle organik bağ kurmalarının anayasal bir zorunluluk olması

Cevap

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını diğer sivil toplum kuruluşlarından ayıran temel fark, bu kuruluşların kanunla kurulması ve ilgili meslek mensupları için üyeliğin zorunlu tutulabilmesidir.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (barolar, tabipler odası vb.), Anayasa'nın 135135. maddesi uyarınca kanunla kurulur. Diğer sivil toplum kuruluşlarından en temel farkı, bu kuruluşların kamu tüzel kişiliğine sahip olması ve ilgili mesleği yürütenler için üyeliğin (kamu görevlileri istisnasıyla) zorunlu olmasıdır. Bu durum onlara, üyeleri üzerinde denetim ve yaptırım uygulama yetkisi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuruluş Dayanağının İncelenmesi
Anayasa'nın 135135. maddesine göre meslek kuruluşları kanunla kurulur.
Gönüllü sivil toplum kuruluşları (dernek/vakıf) kişilerin iradesiyle kurulurken, meslek kuruluşları kamu yararı gereği yasama organı tarafından ihdas edilir.
2
Üyelik Yapısının Analizi
Belirli bir mesleği icra etmek isteyenler için bu kuruluşlara üyelik kanunen zorunlu tutulabilir (kamu çalışanları hariç).
Bu durum, gönüllü sivil toplum kuruluşlarındaki 'serbest katılım' ilkesinden en büyük sapmayı ve belirleyici ayrımı oluşturur.
3
Hukuki Statünün Belirlenmesi
Meslek kuruluşları kamu tüzel kişiliğine sahiptir ve kamu gücü (disiplin cezası verme vb.) kullanırlar.
Dernek ve vakıflar özel hukuk tüzel kişisiyken, meslek kuruluşlarının kamu tüzel kişisi olması onlara ayrıcalıklı bir baskı grubu statüsü verir.

Anahtar Kavram

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Hukuki Niteliği

Daha Fazla Pratik

Baskı gruplarının yöntemlerini (lobi, propaganda, grev vb.) ve bu yöntemlerin Türkiye'deki yasal sınırlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Sivil Toplum ve Baskı Grupları

Bu konudan daha fazla soru