Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanından 1960’lı yılların başına kadar sürdürülen nüfus artışını teşvik edici (pronatalist) politikalar, 1965 yılında yürürlüğe giren 557 sayılı "Nüfus Planlaması Hakkında Kanun" ile yerini nüfus artış hızını kontrol altına almayı hedefleyen bir yaklaşıma bırakmıştır.
Türkiye’nin demografik tarihinde yaşanan bu radikal eksen kaymasının temel sosyo-ekonomik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Nüfus artış hızının ekonomik büyüme hızını geride bırakmasıyla kişi başına düşen milli gelirin azalması ve demografik yatırımların bütçe üzerindeki yükünün artmasıCevap
- BToplam nüfus içerisinde yaşlı nüfus oranının kritik seviyeye ulaşması nedeniyle sosyal güvenlik harcamalarının devlet bütçesini sarsması
- CSanayileşme sürecinin tamamlanması sonucu iş gücü ihtiyacının yerini tam otomasyon sistemlerine bırakmasıyla nüfus fazlalığı oluşması
- DKadınların eğitim seviyesindeki yükselmenin ve iş gücüne katılımın doğal bir sonucu olarak nüfus artış hızının hedeflenen seviyeye kendiliğinden inmesi
- ETarımda makineleşmenin kırsal iş gücü ihtiyacını artırması sebebiyle kentlerden kıra geri dönüşün teşvik edilmek istenmesi
Cevap
Politika değişikliğinin temel nedeni, hızlı nüfus artışının ekonomik kalkınma hızını yavaşlatması ve demografik yatırımların (eğitim, sağlık vb.) bütçe üzerinde yarattığı baskıdır.
Doğru seçenek, 1960'lı yıllarda Türkiye'nin 'Planlı Kalkınma' modeline geçmesiyle birlikte ortaya çıkan iktisadi rasyonaliteyi ifade eder. Bu dönemde nüfus artış hızının ekonomik büyümeden daha yüksek olması, kişi başına düşen geliri azaltmakta ve devletin sınırlı kaynaklarını üretim yerine eğitim, sağlık gibi demografik harcamalara (demografik yatırımlar) ayırmasına neden olmaktaydı. 1965 Kanunu, bu yükü hafifletmek ve kalkınmayı hızlandırmak amacıyla çıkarılmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Demografik Yatırım ve Kalkınma İlişkisi
Daha Fazla Pratik
Türkiye'nin 2012 sonrasında tekrar pronatalist (nüfus artırıcı) söylemlere yönelmesinin nedenlerini 'demografik fırsat penceresi' kavramıyla analiz ediniz.
Tahmini Süre:1m 5s