Anayasa hukukunda devletler; egemenliğin kullanımı ve iktidarın coğrafi dağılımı açısından üniter, federal ve konfederasyon gibi çeşitli hukuki yapılar altında incelenmektedir. Bu devlet şekillerinin birbirlerinden ayrıldığı temel noktalar; yetki bölüşümünün dayanağı, uluslararası kişilik ve federe birimlerin özerklik seviyesidir.
Buna göre, federal devlet yapısını hem üniter devletten hem de konfederasyondan ayıran temel hukuki özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- Merkezi yönetim ile federe birimler arasındaki yetki bölüşümünün anayasal güvenceye bağlanmış olması ve bu yetkilerin merkezi yasama organınca tek taraflı olarak değiştirilememesiCevap
- BFedere birimlerin uluslararası hukukta müstakil birer süje olarak kabul edilmesi ve bağımsız olarak uluslararası antlaşma yapma yetkisine sahip olması
- CFedere birimlerin (eyaletlerin) merkezi hükümetin izniyle ve uluslararası bir antlaşmaya dayanarak federasyondan tek taraflı ayrılma hakkının bulunması
- DÜlke genelinde tek bir yasama, yürütme ve yargı organının bulunması, yerinden yönetim kuruluşlarının ise sadece idari özerkliğe sahip olması
- EDevletin kurucu unsurları olan birimlerin egemenliklerini tamamen koruması ve merkezi otoritenin kararlarının ancak bu birimlerin onayıyla geçerli olması
Cevap
Federal devleti diğer formlardan ayıran temel unsur, yetki bölüşümünün anayasal düzeyde yapılması ve merkezi yönetimin bu paylaşımı tek taraflı bir kanunla (üniter devlette olduğu gibi) değiştirememesidir.
Federal devlette merkezi (federal) hükümet ile yerel (federe) birimler arasındaki yetki paylaşımı doğrudan anayasa tarafından belirlenir. Bu paylaşım, merkezi yasama organının sıradan bir kanun çıkarmasıyla değiştirilemez; genellikle federe birimlerin de katıldığı zorlu bir anayasa değişikliği süreci gerektirir. Bu 'hukuki katılık' ve 'anayasal güvence', federalizmi üniter devletin idari yerinden yönetiminden; ortak bir anayasanın varlığı ve merkezi otoritenin doğrudan emretme yetkisi ise onu konfederasyondan ayırır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Federal Devletin Hukuki Niteliği ve Yetki Bölüşümü