1982 Anayasası’nın 67. maddesinde düzenlenen seçim ilkeleri ve seçim kanunlarına ilişkin kısıtlamalar, demokratik siyasal hayatın dürüstlük, öngörülebilirlik ve istikrar içinde sürdürülmesini amaçlayan temel normlardır. Bu çerçevede, seçim ilkelerinin anayasal kapsamı, normlar hiyerarşisindeki yeri ve uygulama sınırları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Seçim kanunlarında yapılan değişikliklerin bir yıl süreyle uygulanamayacağı kuralı, seçimlerin dürüstlüğünü korumaya yönelik anayasal bir engel olduğundan; Anayasa'nın bizzat kendisinde yapılan ve seçim esaslarını değiştiren düzenlemeler de bu bir yıllık süre kısıtlamasına tabidir.Cevap
- BSeçim kanunlarının 'temsilde adalet' ve 'yönetimde istikrar' ilkelerini bağdaştıracak biçimde düzenlenmesi kuralı, yasama organına seçim sistemini belirlemede belirli bir takdir yetkisi tanımakla birlikte, bu iki ilke arasındaki dengenin birinin diğerini tamamen yok etmeyecek şekilde kurulmasını emreder.
- CSeçimlerin 'tek dereceli' yapılması ilkesi, seçmen iradesinin temsilciye doğrudan yansımasını ve araya ikinci bir seçmen grubunun girmemesini ifade eder; bu bakımdan Cumhurbaşkanlığı seçimindeki iki turlu oylama usulü, bu ilkeyle çelişen bir istisna değildir.
- DYüksek Seçim Kurulu'nun seçimlerin yönetimi ve denetimi konusundaki kararlarının kesin olması ve bu kararlara karşı yargı yolunun kapalı tutulması, bu işlemlerin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluyla dahi denetlenemeyeceği anlamına gelir.
- ESeçimlerde 'eşit oy' ilkesi, her seçmenin sayısal olarak tek bir oy hakkına sahip olmasının yanı sıra, her oyun hukuki etkisinin ve temsil gücünün de eşit olmasını hedefler; ancak bu durum seçim çevreleri arasındaki nüfus farklarından kaynaklanan matematiksel sapmaları anayasal olarak tamamen yasaklamaz.
Cevap
Seçim kanunlarında yapılan değişikliklerin bir yıl süreyle uygulanamayacağı kuralının Anayasa değişikliklerini de kapsadığı yönündeki ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 67. maddesinin son fıkrasında düzenlenen 'bir yıllık uygulanmama' kuralı, lafzi olarak sadece 'Seçim Kanunları'na yöneliktir. Normlar hiyerarşisinde Anayasa hükümleri kanunların üzerindedir. Dolayısıyla, yasama organı bir kanunla seçim sistemini değiştirdiğinde bir yıl beklemek zorundayken; kurucu iktidar (veya anayasa değiştirme gücü) Anayasa'da bir değişiklik yaptığında (örneğin seçilme yaşını değiştirdiğinde), bu değişiklik kendi içinde derhal uygulanacağına dair bir hüküm barındırıyorsa bir yıllık süreye tabi olmaz. Bu ayrım, adi kanun ile anayasal norm arasındaki hiyerarşik farktan kaynaklanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Normlar Hiyerarşisi ve Seçim Kanunlarının Uygulanma Zamanı
Tahmini Süre:3m 0s