Soru

Zorluk: ZorSosyal Devlet İlkesi ve Araçları

Modern anayasacılık anlayışında devlet, salt güvenlik ve adalet hizmetleri sunan 'jandarma devlet' rolünden sıyrılarak bireylerin refahını sağlamakla da görevlendirilmiştir. Bu doğrultuda anayasa koyucu, piyasa mekanizmasının yetersiz kaldığı alanlarda kamu otoritesine çeşitli müdahale ve düzenleme yetkileri vermiştir.

Aşağıdakilerden hangisi, Türk anayasa sisteminde bu müdahale yetkilerini meşrulaştıran ve 'sosyal devlet' anlayışını hayata geçirmeye hizmet eden araçlardan biri değildir?

  1. İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü tutulmasıCevap
  2. B
    Toplumsal faydanın zorunlu kıldığı durumlarda, genel topluma hizmet sunan özel işletmelerin yasa ile kamu mülkiyetine alınması
  3. C
    Devlet harcamalarının finansmanında, bireylerin ekonomik ödeme kapasitelerinin esas alınarak yükümlülüklerin paylaştırılması
  4. D
    Şahıslara ait gayrimenkullerin, toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda bedeli peşin ödenmek kaydıyla mülkiyetinin kamuya aktarılması
  5. E
    İktisadi ve sosyal kalkınmayı sağlamak, kaynakların verimli kullanımını gözetmek üzere ulusal düzeyde makro hedeflerin belirlenmesi

Cevap

İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü tutulması (İdarenin Mali Sorumluluğu)
Doğru yanıt, idarenin mali sorumluluğunu (kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olmasını) ifade eden seçenektir. Bu kural 1982 Anayasası'nın 125. maddesinde düzenlenmiş olup, devletin ekonomik hayata müdahalesini sağlayan bir 'Sosyal Devlet' aracı değil, yönetimin hukuka bağlılığını ve vatandaşın idare karşısındaki temel güvencesini sağlayan bir 'Hukuk Devleti' ilkesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki temel kavramı analiz et
Soru, 'sosyal devlet' ilkesinin anayasal araçlarından OLMAYAN seçeneği bulmamızı istemektedir.
Sorunun kökünde sosyal devletin müdahale araçları vurgulanmış ve istisna olan kural sorulmuştur.
2
Seçeneklerdeki tanımların hangi anayasal kurumlara ait olduğunu belirle
Tanımlar sırasıyla; İdarenin Mali Sorumluluğu, Devletleştirme, Vergi Adaleti, Kamulaştırma ve Planlama kurumlarına aittir.
Anayasal ilkeleri doğru tasnif edebilmek için tanımlanan kavramların hukuki adlarını bulmak gerekir.
3
Belirlenen kurumları Sosyal Devlet ve Hukuk Devleti ilkelerine göre sınıflandır
Devletleştirme, Kamulaştırma, Planlama ve Vergi Adaleti doğrudan Sosyal Devlet'in araçlarıdır. İdarenin Mali Sorumluluğu ise Hukuk Devleti'nin bir güvencesidir.
Sosyal devletin araçları (vergi adaleti, planlama, kamulaştırma, devletleştirme, sosyal haklar) ile hukuk devletinin gerekleri (yargı denetimi, kanuni hakim, idarenin mali sorumluluğu) sıkça birbirine karıştırılır.

Anahtar Kavram

Sosyal Devlet İlkesi ve Araçları
Bu soruyu puanla