Examkin

Soru

Zorluk: ZorÜniter Devlet

Demokratik bir cumhuriyet olan (X) ülkesinde uygulanan idari ve siyasi sistem incelendiğinde şu özellikler tespit edilmiştir:

I. Ülke genelinde bazı coğrafi bölgelere, kendi meclislerini kurma ve eğitim, sağlık gibi konularda kanun hükmünde düzenlemeler yapma hakkı verilmiştir.
II. Bölgesel meclislerin sahip olduğu bu yetkiler, anayasal bir paylaşımdan ziyade merkezi parlamentonun çıkardığı bir 'yetki devri' (devolution) kanununa dayanmaktadır.
III. Merkezi parlamento, gerekli gördüğü durumlarda bu bölgesel yetkileri tek taraflı bir yasayla daraltabilmekte veya tamamen geri alabilmektedir.

Bu özelliklere sahip (X) ülkesinin devlet sistemi ve egemenlik anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?

  1. Yerel birimlere tanınan yetkiler merkezden türediği ve merkezin tek taraflı tasarrufuna bağlı olduğu için sistem üniter devlet yapısını korumaktadır.Cevap
  2. B
    Yasama yetkisinin bölgesel meclislerle paylaşılması, ülkede anayasal olarak güvence altına alınmış ikili bir egemenlik (dual sovereignty) yaratmış ve sistemi federal devlete dönüştürmüştür.
  3. C
    Bölgesel meclislerin yasama gücüne sahip olması, alt birimlerin kendi iç egemenliklerini tamamlayarak merkeze sadece koordinasyon görevi bıraktıkları konfederal bir yapıyı gösterir.
  4. D
    Merkezi parlamentonun yetkileri tek taraflı olarak geri alabilmesi, egemenliğin hiçbir hukuk kuralıyla sınırlandırılamayacağı otoriter bir sisteme geçildiğini kanıtlar.
  5. E
    Bölgesel hakların bir anayasa antlaşmasına değil de merkezi kanuna dayanması, yerel birimlerin meşruiyetten yoksun ve sadece yasal sınırlar içinde kalan kurumsal yapılara dönüştüğünü gösterir.

Cevap

Yerel birimlere tanınan yetkiler merkezden türediği ve merkezin tek taraflı tasarrufuna bağlı olduğu için sistem üniter devlet yapısını korumaktadır.
Verilen senaryodaki uygulamanın temel niteliği 'türevsel yetki' (derivative power) ilkesine dayanmasıdır. Yerel parlamentolara verilen yetkiler orijinal (asli) kurucu bir iradeden değil, mevcut merkezi parlamentonun inisiyatifinden doğmaktadır. Merkezin yetkiyi tek taraflı olarak geri alabilme opsiyonunun bulunması, ikili egemenliğin olmadığını ve egemenliğin tek ve bölünmez bir bütün halinde ulusal devlette kaldığını kanıtlar. Bu nitelikler yalnızca üniter devlet modeline aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde yer alan bölgesel yetkilerin hukuki kaynağını analiz etmek.
Bölgesel yetkiler anayasal bir paylaşıma değil, merkezin çıkardığı bir kanuna (yetki devri) dayanmaktadır.
Devletin şeklini belirlemek için iktidarın kaynağına ve anayasal güvenceye bakılması gerekir.
2
Egemenliğin bölünmezliği ilkesini değerlendirmek.
Merkezi parlamento bu yetkileri tek taraflı bir kanunla geri alabildiği için, egemenlik alt birimlere devredilmiş sayılmaz; asıl egemenlik merkezde tektir.
Federal bir sistem olsaydı, merkezin yetkileri tek taraflı geri alma şansı olmazdı; anayasa değişikliği gerekirdi.
3
Analiz edilen özellikleri siyaset bilimi kuramındaki devlet modelleriyle eşleştirmek.
Yetkilerin türevsel (derivative) nitelik taşıdığı, idari olarak ademi merkeziyetçi ancak egemenlik bakımından tekil olan bu model üniter devlet modeli içerisinde yer alır.
Üniter devletlerde idari veya kısmi yasama yetki devirleri (İspanya veya Birleşik Krallık örneğindeki gibi) devletin tekil yapısını değiştirmez.

Anahtar Kavram

Üniter Devlette Egemenliğin Tekliği ve Türevsel Yetki İlkesi
Bu soruyu puanla

Konular

Üniter Devlet

Bu konudan daha fazla soru