Soru

Zorluk: Ortaİkinci TBMM Dönemi ve Cumhuriyet'in İlanı

11 Kasım 19221922 tarihinde saltanatın kaldırılmasıyla birlikte ortaya çıkan "devlet başkanlığı" sorunu, İkinci TBMM döneminde yaşanan hükümet bunalımı ile birleşerek rejim değişikliğini kaçınılmaz hale getirmiştir. 2929 Ekim 19231923 tarihinde Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan değişiklikle bu sorunu çözmek ve yürütme organının işleyişini hızlandırmak amacıyla benimsenen temel uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Meclis Hükümeti Sistemi'nden Kabine Sistemi'ne geçilerek Başbakanlık makamının oluşturulmasıCevap
  2. B
    İcra Vekilleri Heyeti üyelerinin Meclis Genel Kurulu tarafından tek tek seçilmeye devam edilmesi
  3. C
    Meclis Başkanı'nın aynı zamanda devletin ve hükümetin de başkanı sayılması ilkesinin korunması
  4. D
    19211921 Anayasası'nın kabul edilerek güçler birliği ilkesinin ilk kez hukuk sistemine girmesi
  5. E
    Saltanatın kaldırılmasıyla boşalan makama Halife'nin devlet başkanı olarak atanması

Cevap

Meclis Hükümeti Sistemi'nden Kabine Sistemi'ne geçilerek Başbakanlık makamının oluşturulması
Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte yürütme organının başı olarak Cumhurbaşkanı makamı oluşturulmuş, bu makam Başbakan'ı atayarak hükümetin kurulmasını sağlayan Kabine Sistemi'ne geçilmesine olanak tanımıştır. Bu durum, Meclis Hükümeti Sistemi'ndeki tıkanıklıkları gidermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Saltanatın kaldırılması sonrası oluşan hukuki boşluğu analiz etme
Devlet başkanlığı makamının boş kalması ve rejim belirsizliği tespit edildi.
11 Kasım 19221922'den itibaren Türkiye Devleti'nin resmi bir başkanı bulunmamaktaydı.
2
Hükümet bunalımının (Ekim Bunalımı) nedenlerini değerlendirme
Meclis Hükümeti Sistemi'nde bakanların tek tek seçilmesinin yarattığı tıkanıklık görüldü.
Ali Fethi Okyar'ın istifası sonrası yeni hükümetin kurulamaması sistem değişikliğini zorunlu kıldı.
3
2929 Ekim 19231923 anayasa değişikliklerini inceleme
Cumhuriyet'in ilanı ile devletin rejiminin ve başkanlık makamının belirlendiği saptandı.
Anayasa'nın 11. maddesine "Türkiye Devleti'nin hükümet şekli Cumhuriyettir" ibaresi eklendi.
4
Yeni yürütme yapısını belirleme
Kabine sistemine geçilerek yürütmenin hiyerarşik yapısı netleşti.
Cumhurbaşkanı'nın Başbakan'ı, Başbakan'ın da bakanları belirlediği sisteme geçildi.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi'nden Kabine Sistemi'ne geçiş

Alternatif Yöntem

Hükümet krizinin (Ekim Bunalımı) çözüm yolunun sistem değişikliği olduğunu hatırlamak, doğru cevaba ulaşmayı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla