Kişilerin devlete karşı sahip olduğu hakların niteliğine göre yapılan Jellinek tasnifi, Türkiye'deki anayasal düzenlemelerin de iskeletini oluşturmaktadır. Bu tasnife göre haklar; koruyucu (negatif), isteme (pozitif) ve katılma (aktif) statü hakları olarak sınıflandırılır.
Anayasa hukukunda örgütlenme veya katılım gibi birbirini tamamlayan kavramlar bazen farklı statü hakları içerisinde güvence altına alınabilmektedir. Buna göre, aşağıdaki hak eşleştirmelerinden hangisi 1982 Anayasası'nda farklı hak kategorilerinde (bölümlerde) yer almaktadır?
- AKamu denetçisine başvurma hakkı – Dilekçe hakkı
- BDüzeltme ve cevap hakkı – İspat hakkı
- Dernek kurma hürriyeti – Sendika kurma hakkıCevap
- DÇevreyi geliştirme hakkı – Kıyılardan yararlanma
- EVatan hizmeti – Kamu hizmetine girme hakkı
Cevap
Dernek kurma hürriyeti ile sendika kurma hakkının birlikte verildiği seçenektir.
1982 Anayasası sistematiğinde 'Dernek kurma hürriyeti', bireyin devlet müdahalesinden korunmasını amaçlayan Kişinin Hakları ve Ödevleri (Koruyucu/Negatif Statü) bölümünde yer alır. Buna karşılık, işçi ve işverenlerin ekonomik ve sosyal haklarını korumak amacıyla düzenlenen 'Sendika kurma hakkı', Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler (İsteme/Pozitif Statü) bölümünde düzenlenmiştir. Her iki hak da sivil toplum ve örgütlenme ile ilgili olsa da, anayasal kategorileri birbirinden farklıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1982 Anayasası'nda Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınıflandırılması (Jellinek Tasnifi)