Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKentleşme Süreci, Göç ve Gecekondu Olgusu

Türkiye'de 1950'li yıllardan günümüze uzanan süreçte yaşanan hızlı iç göç hareketleri, kentlerdeki nüfus artış hızı ile kentsel kültürün benimsenme hızı arasında bir dengesizlik yaratmıştır. Sosyoloji literatüründe nüfusun fiziksel olarak kentlere yığılması "kentleşme" olarak tanımlanırken, bireylerin kentsel yaşam biçimini, değerlerini ve davranış kalıplarını içselleştirmesi "kentlileşme" olarak adlandırılmaktadır. Gecekondu yerleşimleri, bu iki süreç arasındaki asimetrinin en somut tezahürüdür.

Buna göre, Türkiye'deki gecekondu olgusunun "kentleşme" ve "kentlileşme" süreçleri arasındaki boşlukta üstlendiği temel toplumsal rol aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kente yeni gelenlerin geleneksel dayanışma ağlarını koruyarak kentsel sisteme eklemlenmelerini sağlayan bir "tampon mekanizma" görevi görmesiCevap
  2. B
    Kentsel değerlerin kırsal değerleri tamamen yok ettiği ve bireylerin hızla "kentlileşme" sürecini tamamladığını gösteren nihai bir aşama olması
  3. C
    Kırsaldaki itici faktörlerin etkisini yitirdiğini ve kentteki modern konut politikalarının başarıyla uygulandığını kanıtlaması
  4. D
    Bireylerin dikey hareketlilik sürecini doğrudan tamamlayarak kentsel orta ve üst sınıflara dahil olduklarını simgelemesi
  5. E
    Devletin planlı kalkınma hedefleri doğrultusunda düşük gelirli grupların barınma ihtiyacı için tasarladığı resmi bir yerleşim modeli olması

Cevap

Gecekondu olgusu, kente göç edenlerin kırsal dayanışma ağlarını (hemşehrilik vb.) kullanarak kentsel yapıya ani bir şok yaşamadan uyum sağlamalarına yardımcı olan bir "tampon mekanizma" rolü üstlenmektedir.
Doğru cevap olan ifade, gecekondu yerleşimlerinin sosyolojik işlevine odaklanır. Türkiye'de sanayileşmenin kente gelen nüfusu tamamen istihdam edemediği ve kentsel hizmetlerin yetersiz kaldığı koşullarda, gecekondu; göç edenlerin hemşehrilik ve akrabalık bağlarını (kırsal dayanışma) koruyarak kentsel sisteme aşamalı olarak dahil olmalarını sağlar. Bu durum toplumsal patlamaları ve tam bir yabancılaşmayı önleyen bir 'tampon' görevi görür.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram analizi yapılması
Kentleşme (demografik yığılma) ve Kentlileşme (kültürel uyum) ayrımı netleştirildi.
Sorunun temelinde yatan asimetriyi anlamak için bu iki kavramın farkını bilmek gerekir.
2
Gecekondu işlevinin belirlenmesi
Gecekondunun kente gelen bireyi koruyan bir geçiş alanı olduğu saptandı.
Mübeccel Belik Kıray tarafından geliştirilen 'Tampon Mekanizma' kuramı, gecekondunun toplumsal çözülmeyi engelleyen işlevini açıklar.
3
Seçeneklerin değerlendirilmesi
Kırsal bağların kentsel eklemlenmede kullanıldığı vurgusunun doğruluğu onaylandı.
Diğer seçenekler ya kavramları karıştırmakta ya da tarihsel gerçeklerle (planlılık, hareketlilik hızı) çelişmektedir.

Anahtar Kavram

Tampon Mekanizma (Buffer Mechanism)
Bu soruyu puanla

Konular

Kentleşme Süreci, Göç ve Gecekondu Olgusu

Bu konudan daha fazla soru