Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından işletilen bir hidroelektrik santralinin baraj kapaklarında, günümüz teknolojisi ve bilimsel verileriyle önceden tespit edilmesi imkânsız olan gizli bir metal yorgunluğu (mikro çatlak) sebebiyle aniden kopma meydana gelmiş ve alt havzada bulunan tarım arazileri sular altında kalarak ciddi zarara uğramıştır. İdare, zararın öngörülemez ve önlenemez bir durumdan kaynaklandığını ileri sürerek zarar görenlerin tazminat talebini reddetmiştir.
Bu olaydaki idarenin hukuki sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi idare hukuku ilkelerine göre doğrudur?
- AOlayda öngörülemezlik ve önlenemezlik unsurları birlikte gerçekleştiğinden durum bir "mücbir sebep" kabul edilir ve idarenin tazmin yükümlülüğü tamamen ortadan kalkar.
- Bİdarenin yürüttüğü tehlikeli faaliyetlerde meydana gelen "beklenmeyen hal" durumları, kusursuz sorumluluk hallerinde de illiyet bağını keseceğinden idare sorumlu tutulamaz.
- Zarara yol açan olay idari faaliyetin iç bünyesinden kaynaklandığı için "beklenmeyen hal" niteliğindedir ve idarenin kusursuz sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.Cevap
- DTeknolojik imkânsızlık nedeniyle tespit edilemeyen bu arıza, idarenin bakım yükümlülüğünü ihlal ettiğini gösterdiğinden olayda doğrudan "hizmet kusuru" kuralları uygulanır.
- EKapaklardaki üretim hatası niteliğindeki bu durum, idareden bağımsız bir "üçüncü kişinin kusuru" sayılacağından idare ile zarar arasındaki nedensellik bağı kesilmiştir.
Cevap
Zarara yol açan olay idari faaliyetin iç bünyesinden kaynaklandığı için "beklenmeyen hal" niteliğindedir ve idarenin kusursuz sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
İdare hukukunda illiyet bağını kesen nedenlerden mücbir sebep ile beklenmeyen halin en önemli farkı 'dışsallık' unsurudur. Mücbir sebep, idarenin faaliyet alanı dışında gerçekleşen olaylarken; beklenmeyen hal, idarenin yürüttüğü hizmetin iç işleyişinden kaynaklanan ancak öngörülemeyen ve önlenemeyen durumlardır. Olaydaki gizli metal yorgunluğu barajın iç bünyesinden kaynaklandığı için 'beklenmeyen hal'dir. Baraj işletimi tehlikeli bir faaliyet olduğundan idare tehlike ilkesi uyarınca kusursuz sorumludur. Beklenmeyen hal, kusursuz sorumluluk hallerinde illiyet bağını kesmez. Bu nedenle idarenin tazmin yükümlülüğü devam eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Beklenmeyen Hal ve Mücbir Sebep Ayrımı (Dışsallık Unsuru) ve Kusursuz Sorumluluğa Etkisi